غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

447

مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )

يادداشتهاى مترجم پى نوشتهاى دولت اول « 1 » قبطيان ، اعقاب ساكنان اوليهء درهء نيل هستند . به گفتهء نويسندگان قديم عرب نام اين گروه مأخوذ از قبط ، يكى از پادشاهان مصر قديم و از اعقاب نوح ، است . امروزه عموما معتقدند كه كلمهء قبط مأخوذ از كلمهء يونانى آيگيپتوس ( aygiptos ) [ مصرى ] است . ( مصاحبَ غلامحسين ، دايرة المعارف فارسى ) « 2 » صابئين ، جمع صابى . فرقه‌اى مذهبى كه به نامهاى ماندايى و مغتسله نيز معروفند . در اينجا مراد بت‌پرستان يا پرستندگان ستارگانند . « 3 » صقلابها يا صقالبه يا سقالبه ، نامى كه احتمالا يونانى الاصل است و در مآخذ اسلامى به اسلاوها و به طور كلى به اقوامى مختلف الاصل در سرزمينهاى مجاور سرزمين خزرها ، بين قسطنطنيه و سرزمين بلغارها ، اطلاق شده است . مفرد آن صقلب گاه سقلاب يا صقلاب است . ( دايرة المعارف فارسى ) . « 4 » معدل النهار ، از اصطلاحات نجوم قديم ، دايره‌اى است بر وسط فلك الافلاك از مشرق به مغرب . و چون فلك مذكور محيط بر هشت فلك ديگر و چهار عنصر است ، پس سطح دايرهء مذكور تمام آنها را قطع مىكند و مركز دايره همان مركز زمين است . و خط استوا هم در جوف همان واقع است و معدل النهار براى آن نام يافته است كه چون آفتاب به آن برسد ، در تمام روى زمين بجز قطبين شب و روز برابر شود . . . آفتاب سالى دو بار به معدل النهار مىرسد : يكى اول حمل ( فروردين ) و يكى اول ميزان ( مهر ) : اعتدال ربيعى و اعتدال خريفى . ( فرهنگ معين : بر گرفته از فرهنگ نظام )