غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

316

مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )

تدبير ممالك با او بود . و چهارم تولى بود كه بسيج لشكرها و نظر در مصالح آنان بر عهدهء او بود . چنگيزخان را برادرى بود به نام اوتكين . چنگيزخان براى او و هر يك از برادران حصه‌اى را از ملك معين كرده بود كه در آنجا مىزيستند . اوتكين در حدود ختا بود ، توشى در حدود قياليغ و خوارزم تا اقصاى سقسين و بلغار ، جغتاى در حدود بلاد اويغور نزديك الماليغ تا سمرقند و بخارا ، و اوكتاى كه وليعهد پدر بود در حدود ايميل و قوناق . تولى نيز در آن نواحى مجاور او بود و سرزمين او در وسط مملكتشان بود چون مركز نسبت به دايره . در سال 600 فرنگان شهر قسطنطنيه را از روميان بستند . فرنگان در خارج شهر ماندند و روميان را در محاصره گرفتند . محاصره از ماه شعبان تا جمادى الاولى مدت گرفت . در شهر بسيارى از فرنگان مقيم بودند كه شمارشان به سى هزار نفر مىرسيد و به سبب بزرگى شهر كس نمىدانست كه چه مىكنند . اينان و فرنگانى كه شهر را محاصره كرده بودند دست يكى كرده بناگاه شورش در شهر افكندند و آتش در آن زدند و قريب به يك ربع آن در آتش بسوخت . روميان سرگرم فرونشاندن آتش شدند و در اين احوال فرنگان دروازه‌ها را گشودند و سه روز در شهر كشتار كردند . حتى بر اسقفان و راهبان و كشيشانى كه از كليساى بزرگ ايياسوفيا [ : اياصوفيه ] با انجيل‌ها و صليب‌ها بيرون آمده بودند ، كه شايد از كشتن آنان درگذرند ، ابقا نكردند . فرنگان هيچ اعتنايى به آنان نكردند و همه را كشتند و كليسا را نيز غارت كردند . فرنگان را سه پادشاه بود : يكى دوك و نيز « 594 » كه با كشتيهاى خود آمده بود . اين مرد نابينا بود و چون سوار مىشد ديگرى لجام اسب او را مىكشيد . دوم مركيس [ بونيفاس دوم ] فرمانرواى فرانسه و سوم كنت دوفلاندر « 595 » كه شمار سپاهيانش از همه بيشتر بود . چون اينان مستولى شدند قرعه زدند كه كدام يك را بر قسطنطنيه پادشاهى دهند . قرعه به نام كنت دوفلاندر شد . پس او را پادشاه قسطنطنيه كردند ، و جزايرى چون جزيرهء كرت « 596 » و رودس و جز آنها به دوك و نيز رسيد ، و بلادى كه در شرق خليج‌اند چون نيقيه و لاذقيه و فيلادلف « 597 » سهم مركيس شد . ولى دولت وى ديرى نپاييد ، زيرا يكى از سرداران رومى به نام تئودورلاسكارى « 598 » بر شهر مستولى شد .