ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
727
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
هنگام به علت از ميان رفتن نيروى نگهبانى و لشكرى و راه يافتن خلل به مرزها و واقع شدن شهر در پرتگاه ويرانى ، بازار خريداران املاك كاسد مىشود ، زيرا در نتيجهء پريشانى اوضاع ، سود و بهره بردارى از املاك نقصان مىيابد و قيمت آنها ارزان مىشود و اشخاص مىتوانند در برابر بهاى ناچيزى مالك اراضى و املاك گرانبهايى بشوند و آنگاه همين املاك از راه ارث بتملك ديگرى در ميآيد و چون در نتيجهء عظمت يافتن دولت دوم و اعادهء نظم و آرامش و بهبود اوضاع ، شهر جوانى را از سر ميگيرد خريدن املاك و اراضى مزروعى مورد علاقهء ثروتمندان واقع مىشود ، زيرا در اين هنگام منافع آنها افزايش مىيابد و قيمت آنها بالا ميرود و داراى اهميتى مىشوند كه در آغاز حائز آن نبودند . و اين است معنى نوسانهاى بازار املاك . آن وقت مالك چنين املاكى از توانگرترين مردم شهر بشمار ميرود و اين ثروت را چنين كسى در پرتو كوشش و عمل خود بدست نميآورد چه او از كسب چنين اموال هنگفتى عاجز است . و اما فوايد املاك و اراضى مزروعى در برابر نيازمنديهاى معاش مالك آنها كافى نيست ، زيرا عوائد اين گونه املاك هزينهء عادات تجمل خواهى و وسايل آنها را تأمين نميكند ، بلكه اغلب اين املاك تنها براى نيازمنديهاى ضرورى و مواد غذائى است و چنان كه ما از بعضى از سالخوردگان ( ريش سفيدان ) شهرها شنيدهايم مقصود از گردآورى و بدست آوردن املاك و اراضى مزروعى اين است كه از آيندهء فرزندان ناتوان خود در هراس ميباشند و اين املاك را از اين رو گرد ميآورند تا مايهء اتكاء و روزى آنان باشد و از فوايد آنها تا هنگامى كه از كسب و پيشه عاجزند برخوردار شوند و همين كه خود به تحصيل معاش و كسب و پيشه قادر گردند آن وقت به تن خويش به كسب ثروت بپردازند . و چه بسا كه برخى از فرزندان به علت ضعف بدنى يا آفتى كه بعقل معاش آنان ميرسد از برگزيدن پيشه و وسيلهء معاش عاجز ميشوند ، آن وقت اين گونه