ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
1242
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
ميكردهاند تا بافت يا سبك شعر آنان باز شناخته شود [ 1 ] و سرانجام كار آنان به همچشمى و مفاخره ميكشيد و بهترين اشعارشان را از اركان بيت الحرام ( كعبه ) كه جايگاه حج گزارى و خانهء [ پدرشان ] [ 2 ] ابراهيم ( ع ) بود فرو مىآويختند چنان كه اين شاعران بدين امر نائل آمده بودند : امرؤ القيس بن حجر ، نابغهء ذبيانى ، زهير بن ابى سلمى ، عنترة بن شداد ، طرفة بن عبد ، علقمة بن عبده ، اعشى و ديگر كسانى كه از اصحاب معلقات نهگانه [ 3 ] بشمار ميرفتند . و بر حسب آنچه دربارهء وجه تسميهء معلقات گفته شده است البته كسانى به آويختن شعر خود از خانهء كعبه نائل ميشدند كه به نيروى خويشاوندان و عصبيت و مكانت خود در قبيلهء مضر بچنين كارى قادر باشند . آنگاه در صدر اسلام قوم عرب از اين شيوه منصرف شد ، زيرا عموم مردم بامر دين و نبوت و وحى سرگرم بودند و بويژه از اسلوب و نظم [ 4 ] قرآن سخت حيرت - زده شدند از اين رو از سرودن شعر ، زبان در بستند و مدتى از تعمق در نظم و نثر منصرف شدند و خاموشى پيش گرفتند . تا آنكه امر دين استقرار يافت و ملت به راه راست خو گرفت و در تحريم و منع شعر آيهاى نازل نشد و پيامبر ( ص ) بشنيدن شعر شاعرى [ 5 ] گوش فرا داد و به وى پاداش ارزانى فرمود .
--> [ 1 - ) ] ن ، ل : حول بجاى حوك در « پ » و « ينى » . [ 2 - ) ] از : « ينى » . [ 3 - ) ] در چاپ « پ » و نسخهء خطى « ينى جامع » معلقات التسع و در چاپهاى مصر و بيروت معلقات السبع است و چون عدهء اصحاب معلقات مورد اختلاف است برخى آنها را هفت تن شمردهاند : امرؤ القيس ، طرفة ، زهير ، لبيد بن ربيعه ، عمرو بن كلثوم ، عنترة و حارث ابن حلزه . و گروهى كه آنها را نه تن دانستهاند بر هفت تن مزبور : نابغه و اعشى يا علقمه و اعشى را هم مىافزايند ، مؤلف 7 تن معروف را آورده و سپس مىگويد : و ديگر كسانى كه از . . . . و بنابر اين صورت ( تسع ) صحيحتر است . [ 4 - ) ] نظم آن است كه نويسنده سخنان خود را بر مقتضاى اصول صرف و نحو و معانى و بيان به كار برد و تفاوت ميان صيغههاى مختلف كلمه را در نظر گيرد و حروف را در جايگاه خود بنشاند و شرايط تقديم و تأخير اجزاى جمله و جاى فصل و وصل را بشناسد و مواضع حروف عطف را بداند و آنها را بر حسب معانى مختلف نيك مراعات كند و در تشبيه و تمثيل راه صواب پيش گيرد و جز اينها . ( از مقالات علم الادب ج 1 ص 8 بنقل از صناعة الترسل تأليف شهاب الدين حلبى باختصار ) . [ 5 - ) ] منظور كعب بن زهير صاحب قصيدهء معروف : بانت سعاد فقلبى اليوم متبول است كه آن را در عذر خواهى و مدح پيامبر ( ص ) سرود . رجوع به اعلام المنجد ( كعب ) و ( بانت سعاد ) شود .