نيست كه خدا روزى دهنده صاحب قوت متين است [ 1 ] . فصل در مقاصدى كه براى تأليف كتب سزاست بر آنها اعتماد كرد و جز آنها را فرو گذاشت [ 2 ] بايد دانست كه گنجينهء دانشهاى بشرى جان « نفس » انسانى است بدان سبب كه خدا در آن ادراك آفريده است و سود ادراك حصول انديشه براى جان است كه نخست از راه تصور حقايق و آنگاه به اثبات نفى عوارض ذاتى براى آن حاصل ميگردد و ثانيا تصور حقايق يا مستقيم و بىواسطه و يا با واسطه است تا از اين راه انديشه مسائلى را كه در صدد اثبات يا نفى آنهاست استنتاج كند و آنگاه كه بدين - وسيله صورتى عملى در ضمير مستقر مىشود ناگزير بايد آن را براى ديگرى بيان كرد و بيان به دو گونه انجام مىيابد : 1 - بشيوهء تعليم دادن . 2 - از راه گفتگوى با ديگران به منظور تابناك كردن انديشه و اثبات حقيقت . و البته بيان انديشه‌ها تنها از راه تعبير انجام مىيابد و تعبير سخن ، از الفاظى تركيب مىشود كه در نطق به كار مىروند و خدا آنها را در زبان آفريده است و الفاظ از حروف تشكيل يافته‌اند و حروف عبارت از كيفيات آوازهاى مقطعى هستند كه بوسيلهء كام « زبان كوچك » و زبان ادا مىشوند و بدانها سخن گويان ، هنگام مكالمه انديشه‌هاى خويش را به يكديگر مىرسانند و اين نخستين پايهء بيان انديشه‌ها و تعبير از اندوخته‌هاى درونى است و هر چند مهمترين و شريف‌ترين آنها دانشهاست ، ولى اين نوع بيان بطور كلى بر هر چه در درون آدمى نهفته است

--> [ 1 - ) ] إِنَّ الله هُوَ الرَّزّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ 51 : 58 . س : 51 ( الذاريات ) آ : 58 در چاپهاى مصر و بيروت پس از آيه افزوده شده است : پروردگارى جز او نيست . [ 2 - ) ] اين فصل در نسخهء خطى « ينى جامع » و چاپهاى مصر و بيروت نيست لذا آن را از ص 241 تا ص 248 چاپ پاريس ترجمه كردم .