ايجاب كرده است . 2 - عالم خواب كه عبارت از فعاليت خيال است و تصوراتى را كه در باطن انسان خطور مىكند جريان ميدهد و آن وقت انسان با حواس ظاهرى كه مجرد از زمان و مكان و ديگر كيفيات جسمانى است درك مىكند و اشياء را در جايگاهائى مىبيند كه خود در آنها نيست و در خوابهاى خوش و شايسته مژدهء رسيدن به آرزوهاى مسرت بخش دنيوى و اخروى براى انسان دست ميدهد چنان كه پيامبر راستگوى ( ص ) بدان وعده داده است . و اين دو مرحله در همهء افراد بشر بطور عموم يافت مىشود ، ولى از لحاظ مشاعر با هم تفاوت دارند ، چنان كه در اين باره گفتگو خواهيم كرد . 3 - مرحلهء نبوت كه به بزرگان و افراد شريف نوع بشر اختصاص دارد . يعنى آنان كه خدا ايشان را بمعرفت و توحيد خود مخصوص كرده و فرشتگان خويش را براى وحى بر آنان نازل فرموده و ايشان را به اصلاح بشر در كيفياتى كه كليهء آنها مغاير احوال ظاهرى بشريت است مكلف ساخته است . 4 - مرحلهء مرگ است كه در آن افراد بشر از زندگانى ظاهرى دست ميشويند و بعالم پيش از رستاخيز موسوم به برزخ انتقال مىيابند و بر حسب اعمال گذشتهء خويش در آن عالم متنعم يا معذب ميشوند و سرانجام روز رستاخيز بزرگ يا جايگاه جزاى بزرگ را درك ميكنند يا از ناز و نعمت بهشت پاداش مىبينند و يا به عذاب آتش « دوزخ » كيفر مىيابند و گواه دليل دو مرحلهء نخستين و دوم حسى و گواه مرحلهء سوم يعنى نبوت معجزه و احوال مخصوص پيامبران است و گواه مرحلهء چهارم آياتى است كه بوسيلهء وحى از جانب خداى تعالى بر پيامبران نازل شده و دربارهء معاد و احوال برزخ و رستاخيز به آنان خبر داده است . گذشته از اينكه عقل هم اقتضا مىكند كه آنها را بپذيرى چنان كه خدا در بسيارى از آيات برانگيختن و رستاخيز ما را بدان متوجه ساخته است و آشكارترين