ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
951
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
رستگارى و كاميابى در نعمتها بخواند و قرآن كريم را به زبان عربى آشكار و روشن نازل كرد و در آن ما را بتكاليفى مخاطب ساخت كه مايهء رهبريمان بسعادت است و در ضمن اين خطاب لازم بود صفات و نامهاى خود ( سبحانه ) را ياد كند تا ذات خويش را بما بشناساند و روان وابسته بتن آدمى و وحى ، را باز گويد و فرشتگانى را كه ميانجى ميان او و پيامبران هستند نام برد و هم در آن كتاب روز رستاخيز و اخبار تهديد آميز مربوط بدان را ياد كرده ، ولى به هيچرو براى ما وقت آن را تعيين نفرموده است . و هم در اين قرآن كريم حروف مقطعى از الفبا در آغاز برخى از سورهها يافت مىشود كه ما را بفهميدن آنها راهى نيست و كليهء اين گونه از مندرجات آن كتاب را متشابه ناميده و جستجوى معانى آنها را منع كرده است . چنان كه ميفرمايد : « اوست كه كتاب را بر تو فرو فرستاد از آن آياتى محكم است كه اصل كتاب بشمار ميروند و ديگر متشابهاتاند پس آنان كه در دلهايشان ميلى بباطل است به منظور فتنهجوئى و جستن تأويل آنها از متشابهات پيروى ميكنند در صورتى كه هيچكس جز خدا تأويل آنها را نميداند و راسخان در علم ميگويند بدان ايمان آورديم همه از نزد پروردگار ماست ، ولى جز خردمندان پند نميگيرند » [ 1 ] . و صحابهء دانشمند سلف و تابعان ، اين آيه را چنين توجيه كردهاند كه « محكمات » عبارت از آيات آشكاريست كه احكام آنها ثابت است و به همين سبب فقيهان در اصطلاحات خود ميگويند : « محكم چيزى است كه معنى آن روشن باشد . » و اما دربارهء مشابهات ايشان را گفتههاى گوناگونى است برخى گفتهاند : متشابه آياتى هستند كه به علت تعارض آنها با آيهء ديگر يا با عقل ، براى صحت معنى آنها به انديشه و تفسير نياز داشته باشند و بسبب همين تعارض
--> [ ( ) ] بدان اشاره شده است و سورهء محكمه را سورهء غير منسوخه گويند و آيات محكمات عبارت از آيات واضح و استوارى هستند كه شنونده به علت وضوح و روشنى معنى نياز به تأويل و تفسير آنها نداشته باشد مانند قصص انبيا ( ع ) و مقابل آنها را متشابهات خوانند . و بقولى از : قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ . . . 6 : 151 تا آخر سورهء آيات محكماتاند . از اقرب الموارد و منتهى الارب آيهء مزبور از سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 152 است . [ 1 - ) ] هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ . . . 3 : 7 تا آخر آيهء 5 سورهء 3 ( آل عمران ) .