مسائل و اصول را از ابن القاسم فرا گرفته بود . دوم طريقهء ( قرطبيان ) كه رئيس آنان ابن حبيب بود و معلومات خويش را از مالك و مطرف و ابن ماجشون [ 1 ] و اصبغ [ 2 ] فرا گرفته بود . سوم طريقهء عراقيان و رئيس آنان قاضى اسماعيل و اصحاب وى بودند و طريقهء مصريان تابع عراقيان بود و قاضى عبد الوهاب از بغداد در آخر قرن چهارم به مصر كوچ كرد و مردم مصر طريقهء مزبور را از وى فرا گرفتند و طريقهء مالكيان در مصر از روزگار حارث بن مسكين و ابن ميسر و ابن لهيب و ابن رشيق رواج داشت ، ولى به سبب ظهور رافضيان ( فاطميان ) و فقه خاندان رسول در نهان بود . و اما طريقهء عراقيان بسبب دورى و پوشيدگى مدرك آن و كمى اطلاع مردم قيروان و اندلس بر مأخذ آنان در آن طريقه ، در نزد قيروانيان و اندلسيان متروك بود ، زيرا عراق از آنان دور و مدارك آن طريقه پوشيده بود و از مأخذى كه آن طريقه را گرفته بودند اطلاع اندكى داشتند و آن قوم اهل اجتهاد بودند هر چند طريقه‌اى خاص بود [ 3 ] . و عقيده به تقليد از آن نداشتند و رضا نميدادند كه آن را طريقه‌اى بخوانند . از اين رو مىبينم كه مردم مغرب و اندلس برأى عراقيان نمىگروند ، در آنچه روايتى از امام يا يكى از اصحاب او دربارهء آن نيابند . پس از چندى طريقه‌ها بهم درآميخت و ابو بكر طرطوشى در قرن ششم از اندلس سفر كرد و وارد بيت المقدس شد و در آن جا متوطن گرديد و مردم مصر و اسكندريه از وى فقه مالكى را فرا گرفتند و طريقهء اندلسى او را با طريقهء مصرى خود درآميختند و از جملهء [ 4 ] اصحاب طرطوشى فقيه سند صاحب الطراز و اصحابش بودند و جماعتى فقه مالكى را از ايشان فرا گرفتند كه از آن جمله خاندان عوف [ 5 ]

--> [ 1 - ) ] در متن چاپ پاريس و نسخهء « ينى جامع » ماحشون است ، ولى دسلان آن را بدين صورت تصحيح كرده و در حاشيه مينويسد ابو مروان عبد الملك بن عبد العزيز ملقب به ابن الماجشون در مدينه تولد يافت و فقه را از مالك فرا گرفت و بسال 213 هجرى ( 829 - 828 م ) درگذشت . [ 2 - ) ] ابو عبد الله اصبغ ابن الفرج متولد مصر و فقيه مالكى بود كه فقه را نزد شاگردان امام مالك فرا گرفت و بسال 225 ه ( 840 م ) درگذشت . [ 3 - ) ] عبارات متن مشوش است . [ 4 - ) ] از بزرگان اصحاب او « ينى » [ 5 - ) ] عون . « ينى » .