فرا گرفتن يادداشت كرده است « مناوله » يا از شيخ در صحت و قبول روايات منقول بكسب اجازه نائل آمده است . و برترين مراتب مقبول در نزد ايشان صحيح و آنگاه حسن است و فروترين مراتب آن ضعيف است و اين مرتبه بر مرسل و منقطع و معضل و معلّل و شاذ و غريب و منكر ( به فتح ك ) نيز مشتمل مىباشد . برخى از آنها حديث‌هائى است كه در رد آنها همرأى شده‌اند و همين وضع در خصوص حديث صحيح نيز پيش آمده است يعنى از جملهء آن حديثهائى است كه بر قبول و صحت آنها متفق شده‌اند و حديثهائى هم هست كه دربارهء آنها اختلاف كرده‌اند و در تفسير اين عناوين ميان ايشان اختلاف بسيار است . آنگاه بدنبال اين مباحث سخن را به الفاظى كشانده‌اند كه در متون وارد شده است چون غريب يا مشكل يا تصحيف يا مفترق . و براى كليهء اين فصول قانونى وضع كرده‌اند كه بيان اين مراتب و عناوين را تضمين مىكند و از راه يافتن نقص بطريقه‌هائى كه دارند ممانعت مىكند و آنها را مصون ميدارد . و نخستين كسى كه اين قانون را وضع كرده ابو عبد الله حاكم است كه از بزرگان و ائمهء حديث بشمار ميرود و او دانشمندى است كه اين دانش را تهذيب كرده و محاسن آن را نمودار ساخته است و تأليفات وى در اين باره مشهور است : آنگاه پس از وى ديگر پيشوايان حديث در اين دانش بتأليف پرداخته‌اند ، و مشهورترين تأليف متأخران در اين باره كتاب ابو عمرو بن صلاح است كه در اوايل قرن هفتم ميزيست ، و بدنبال وى محى الدّين نووى مانند كتاب ابو عمرو تأليفى كرد و همان شيوهء او را برگزيد . و فن حديث داراى هدفى شريف است ، زيرا اين فن عبارت از شناختن قواعدى است كه بدانها سنّت‌هاى منقول از صاحب شريعت حفظ مىشود تا مقبول و مردود معين گردد . و بايد دانست كه صحابه و تابعانى كه راويان سنّت بوده‌اند در شهرهاى