شد كه آنچه را ابو عمرو در تجويد تدوين كرده تهذيب و تلخيص كند و آنگاه كليهء آنها را در قصيده‌اى بنظم آورد و نامهاى قراء را بطور معما به ترتيب حروف ابجد و روش استوارى در آن قصيده گردآورى كرد تا كسى كه باختصار بخواهد قصد آموختن آن كند براى او ميسر گردد و هم بسبب نظم از بركردن آن سهلتر باشد . اين است كه بطور جامع و شيوهء نيكى آن فن را گرد آورد و مردم توجه خاصى به از بر كردن و آموختن آن بكودكان مكاتب مبذول ميداشتند و در شهرهاى مغرب و اندلس متداول گرديد . و گاهى فن رسم ( الخط ) را نيز به فن قراآت افزوده‌اند و آن عبارت از اوضاع حروف آيات قرآن و رسوم خطى آنها در مصحف ( عثمان ) است چه در آن حروف بسياريست كه شكل و رسم نوشتن آنها بر خلاف قواعد و اصولى است كه در خط معمول است مانند افزودن « ياء » در « بأييد » [ 1 ] و افزودن « الف » در « لا اذبحنه » [ 2 ] ( و لا اوضعوا ) [ 3 ] و « واو » در جزاؤ الظالمين [ 4 ] و حذف الف در يك موضع و بقاى آن در جاى ديگر و « » تاءهائى كه به صورت ممدود رسم شده است و اصل اين است كه تاء مربوط به شكل « هاء » نوشته شود و جز اينها . و ما علت اين گونه رسم الخط مخصوص قرآن را در فصل خط ياد كرديم . و چون اين گونه اختلاف دربارهء اشكال و قانون خط پديد آمد ناگزير به حصر آنها شدند . از اين رو مردم ( دانشمندان ) هنگامى كه دربارهء علوم ( دينى ) تأليفاتى مىكردند در اين خصوص نيز ببحث و تحقيق ميپرداختند و در مغرب اين فن را ابو - عمرو دانى كه نام او را ياد كرديم تكميل كرد و دربارهء آن كتابهائى فراهم آورد كه مشهورترين آنها كتاب « مقنع » است و اين كتاب مورد توجه و اعتماد مردم قرار گرفت و در ميان آنان متداول گرديد و ابو القاسم شاطبى ( ابن فيره ) مطالب

--> [ 1 - ) ] رجوع به سورهء الذاريات آيهء 47 شود . [ 2 - ) ] رجوع بسورهء النمل ، آيهء 21 شود . [ 3 - ) ] وَ لَأَوْضَعُوا خِلالَكُمْ 9 : 47 ، سورهء التوبهء آيهء 47 . [ 4 - ) ] سورهء الحشر ، آيهء 17 .