روز بود و عمرش چهل سال . گويند كه فرزندش منتصر در كشتن وى دست داشت و شش ماه پس از وى زندگى كرد . دعبل خزاعى از حسن روايت كرده كه در شب كشته شدن متوكل و بيعت با منتصر ، گوينده‌اى چنين مىگفت : خليفه‌اى مرد و هيچ كس در سوگ او اندوهگين نشد / خليفه‌اى ديگر نيز بر روى كار آمد كه كس از آمدنش شاد نشد / آن يكى رفت و شومى در پى او روان بود / و اين ديگرى به كار برخاست و نحوست با او قيام كرد . [ منتصر و مستعين ] و چون با منتصر بيعت كردند ، او المعتز و المؤيد را خلع كرد و خود پس از شش ماه درگذشت . و بيست و چهار ساله بود . سپس با احمد بن محمد بن معتصم بيعت كردند و او المعتز و المؤيد را زندانى كرد و حسن بن افشين و برادران و موالى او را از زندان آزاد كرد و ايشان را خلعت بخشيد و لوايى براى محمد بن طاهر بن عبد الله ، به فرمانروايى خراسان بست ، و موالى و چاكران شورش كردند و در زندان را شكستند و المعتز را بيرون آوردند و مستعين را خلع كردند و روزگار خلافت وى دو سال و نه ماه بود . و به روزگار او حسن بن زيد در طبرستان شورش كرد . المعتز سپس با ابو عبد الله المعتز بيعت شد و تركان و فرغانيان گرد آمدند و المعتز را خلع كردند و روزگار خلافتش چهار سال و نه ماه بود . المهتدى سپس با المهتدى باللّه ، محمد بن هارون الواثق ، در سال دويست و پنجاه و پنج بيعت كردند و او در سال [ دويست و پنجاه و ] شش كشته شد و خلافتش از روزگار او تا آنگاه كه المعتز باللّه مرد يازده ماه بود و در بصره برقعيى ظهور كرد و زنگيان را كه كارشان روفتن و پاك كردن پليديها بود گرد آورد و كارش بالا گرفت و نيرو يافت .