بود . برادرش قاسم را خلع كرد و پس از خود براى برادرش ابو اسحاق معتصم بيعت گرفت . در نامه‌ها مىنوشت : « از سوى عبد الله مأمون امير المؤمنين و برادرش ابو اسحاق معتصم كه پس از وى خليفه است » و فرمان داد تا قاضيان و محدّثان را آزمون كردند و منادى او آواز داد كه هر كس از معاويه به نيكى ياد كند ، يا او را بر يكى از ياران پيامبر برترى دهد ، خونش حلال است . مأمون به احياى دانشهاى كهن و نقل آنها به زبان عرب پرداخت و دانش ستاره‌شناسى و فلسفه را آشكار كرد و خود مردى فاضل و به دل هوشيار بود . سپيد پوست بود و اندكى سرخ ، با چشمان فراخ و با ريشى تنك و دراز و بر گونه‌اش خالى سياه داشت . ابو اسحاق فرمان داد تا تركان را به خدمت بگمارند و هر تركى را به صد هزار و دويست هزار مىخريدند . به روزگار مأمون ، خرّميان سر به شورش برداشتند . بابك مدعى شد كه روان « جاويدان » به دو منتقل شده و مأمون محمد بن حميد را به جنگ وى فرستاد و محمد بن حميد و عامهء ياران او كشته شدند و مردمان دچار گرسنگى و قحطى شدند ، چندان كه ارزش هر مد [ 1 ] به بيست دينار رسيد و پيش از آن هم ستارهء دنباله‌دارى ديده شد و بعد مرگى همگانى در ميان مردم افتاد كه بسيارى از مردمان را از ميان برد . مأمون بر ابراهيم بن مهدى ، در حالى دست يافت كه وى جامهء زنان پوشيده بود و ميان دو زن راه مىرفت . مأمون بر او بخشود و زينهارش داد و او را نديم خويش گردانيد و ابراهيم سرود : آن كس كه مكرمتها را بخش كرد ، از روزگار آدم باز / همه را براى هفتمين پيشوا نگاهدارى كرد / تو بر كسى بخشودى كه بر مانند او بخشوده نمىشد / و هيچ كس هم در نزد تو به پايمردى او برنخاست . و مأمون چندين بار به جنگ روم رفت و در آنجا حصارها و قلعه‌ها گشود و هم در آنجا ، به طرسوس درگذشت و شاعر گفت : [ 2 ] آيا ديدى كه ستارگان از مأمون و پادشاهى خويگرشدهء او بىنياز بودند / او را در طرسوس به خاك سپردند همان گونه كه پدرش را در طوس .

--> [ 1 ] واحد كيل است . در المرقاة ، چاپ بنياد فرهنگ ، ص 33 ، گويد : « مد : رطل و سه يك به حجازى ، و دو رطل به عراقى . » [ 2 ] شعر از ابو سعيد مخزومى است و روايت ياقوت ، معجم البلدان ، ج 6 ، ص 31 و مسعودى مروج الذهب ، ج 4 ، ص 45 با روايت متن تفاوت داشت و درست‌تر بود ، در ترجمه از آنها استفاده شد .