پيرامون او بودند . آنگاه به درون سراى خويش رفت و ايشان مدت بيست روز او را محاصره كردند . چون كار محاصره سخت شد ، نامه‌اى نوشت . و سر از سراى خويش بيرون كرد و با سپر او را محافظت مىكردند . آن نامه را با صداى بلند خواند كه من از هر چه نادلخواه شماست كناره مىكنم و از هر كار زشتى توبه مىكنم و چنين و چنان و شما را برحذر مىدارم از ريختن خون من به ناحق . گفتند : « اگر تو شكست خورده‌اى در كار خويش پس كناره‌گيرى كن . و مروان را به ما بسپار . » عثمان نپذيرفت و گفت : « من از جامه‌اى كه خداوند بر اندامم پوشيده بيرون نخواهم آمد و كوشش شما را خصمانه تلقى نمىكنم . » غلامان عثمان از وى دستورى خواستند تا با مردم جنگ كنند ، اما عثمان ايشان را سوگند داد كه حتى به اندازهء يك حجامت خونى ريخته نشود و گفت : « هر كس از شما خود را از جنگ باز دارد آزاد است . » نامه‌اى نزد على رضوان الله عليه فرستاد : اگر من خوردنىام ، تو بهترين خورندهء من باش / و گر نه مرا درياب تا پاره پاره نشده‌ام . آيا خرسند خواهى بود كه فرزند عمويت كشته شود و ملك تو گرفته شود ؟ » على گفت : « نه ، به خدا » و حسن و حسين را به در سراى او فرستاد كه از وى پاسدارى كنند . پس محمد بن ابى بكر با دو مرد ديگر از ديوار خانهء مردى از انصار به سراى او درآمدند . محمد بن ابى بكر ريش عثمان را به دست گرفت چندان كه صداى به هم خوردن دندانهاى او شنيده مىشد . پس عثمان گفت : [ 1 ] « اى فرزند برادر ! رها كن ، به خدا سوگند كه اگر پدرت مىديد سخت از تو بدش مىآمد . » و دست او سست شد . عمرو بن بديل با نيزه در رگهاى گردن عثمان زد و سنان بن عياض او را كشت ، در حالى كه قرآن در دامن او بود . ده روز گذشته از ذى الحجه سال سى و پنج . كشتهء او را يك يا دو روز در خانهء وى افتاده بود و سپس در محلى به نام حش كوكب به خاك سپرده شد . ابن اسحاق گويد : « عثمان در هشتم ذى الحجه كشته شد » و حسان بن ثابت در سوگ او سرود : چون مرگ فرا رسيد ، انصار او را يارى نكردند / با اينكه هم ايشان بودند ياوران او / چه كسى از زبير و طلحه يارى من مىكند ؟ / اين امرى است كه در آن طوفان است . و نيز در سوگ او گفته :

--> [ 1 ] در متن : « ابن عثمان گفت . » ولى صحيح عثمان است . رك : تاريخ الخلفاء ، سيوطى ، ص 160 .