و مصيب ، در صورتى كه با اميد ثواب و بيم عقاب باشد . و روا نمىدارند كه از چنين شخصى بدگويى كنند و به ناپسند بر وى تخطى كنند تا هنگامى كه قصد آزار ملت ايشان و نابودكردن كيش ايشان را نداشته باشد . ايشان از خونريزى همواره پرهيز دارند جز آنگاه كه سركشى آغاز شود . و ايشان ابو مسلم را سخت بزرگ مىشمارند و ابو جعفر را بر قتل وى لعن مىكنند و براى مهدى بن فيروز دعاى بسيار مىكنند ، چرا كه وى از نژاد فاطمه دختر ابو مسلم بوده و ايشان را امامانى است كه در احكام خود بديشان رجوع مىكنند و پيامبرانى دارند كه در ميان ايشان در گردش‌اند و خرّميه آنان را « فريشتكان » مىخوانند و هيچ‌چيز را به مانند شراب و نوشابه‌ها متبرك نمىدانند . نهاد دين ايشان عقيدهء به روشنى و تاريكى است و هر كه را از ايشان در سرزمينشان ، ماسبذان و مهرجان‌قذق ، ديديم همگان در نهايت مراعات پاكيزگى و پاكى بودند و با مردم به مهربانى و نيكى برخورد مىكردند . بعضى را ديديم كه در مورد زنان به اباحه معتقد بودند ، البته در صورتى كه زن خود رضايت داشته باشد . ايشان هر چيز را كه مايهء لذت نفس و كشش طبع باشد ، در صورتى كه مايهء زيان كسى نشود ، مباح مىدانند . در يادكرد شرايع اهل جاهليت در ميان ايشان از هر ملت و آيينى بوده‌اند . در ميان قريش ، زندقه و تعطيل رواج داشت و در تميم آيين مزدكى و مجوسيت و در غسان يهوديت و نصرانيت و در ميان ديگرانشان شرك و بت‌پرستى رايج بود و بنو حنيفه خدايى از حيس [ 1 ] داشتند و روزگار درازى او را پرستش كردند سپس در قحط سالى كه روى داد آن را خوردند و يكى از ايشان گفت : حنيفه خوردند خداى خود را / به روزگار گرسنگى و سختى / و حذر نكردند از پروردگارشان / سرانجام و عاقبت بد را . و ديگرى گفت : حنيفه پروردگار خود را خوردند / از گرسنگى ديرين و تهيدستى [ 2 ] . در ميان مشركين ايشان بازمانده‌اى از آيين اسماعيل بود از قبيل ازدواج و

--> [ 1 ] غذايى مركب از خرما و روغن و سويق . [ 2 ] رجوع شود به آثار الباقية ، ص 210 .