آثار او بجز اين كتاب كه امروز در دست ماست ، اثر ديگرى از مؤلف ، ظاهرا بر جاى نمانده است يا مانده و ما از آن بىخبريم . اما در خلال مباحث كتاب آفرينش و تاريخ ، گاه بن كتابهاى ديگر خويش اشاراتى دارد ، از جمله : 1 ) كتاب المعانى در موارد متعددى از كتاب آفرينش و تاريخ ، مطهر بن طاهر ، به « كتاب المعانى » يا « كتاب معانى القرآن » خويش ارجاع مىدهد . از نوع مسائلى كه نقل مىكند و يا آن مسائل را بدان كتاب ارجاع مىدهد ، مىتوان دانست كه موضوع آن كتاب بيشتر قصص و حكاياتى بوده است پيرامون اشارات قرآنى و قصص قرآن و گاه در اعراب و وجوه آن آيات نيز وارد بحث شده است [ 1 ] و ظاهرا كتابى بوده است بسيار مفصل ، چون پس از نقل مطالب به گونه نسبتا مفصل باز ارجاع مىدهد به آن كتاب براى تفصيل بيشتر . بيش از بيست مورد به اين كتاب ارجاع داده شده است . 2 ) كتاب العلم و التعليم اين كتاب در حوزه علم كلام و فلسفه بوده است و مباحث آن در دايره معارف عقلى و نقد ادلهء اهل تعطيل و الحاد . [ 2 ] 3 ) كتاب الديانة و الامانة موضوع اين كتاب نيز نقد انديشه‌ها و آراى اهل تعطيل بوده است . به درستى دانسته نيست كه اين كتاب را نوشته بوده است يا قصد تأليف آن را داشته است ، زيرا در دنباله نقد آراى منكران توحيد مىگويد : « زيرا قصد ما اين است كه در اين باره با استقصا و ايضاح تمام و كمال به اين مسئله

--> [ 1 ] همان جا ، ج 3 ، ص 96 . [ 2 ] همان جا ، ج 1 ، ص 19 . عجيب اينجاست كه حاج خليفه در كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1440 مىگويد : « كتاب العلم و التعليم للامام ابى زيد احمد بن سهل البلخى المتوفى 322 » و هيچ ترديدى ندارم كه او اين كتاب را نديده بوده است و از آنجا كه در آغاز فصل اول كتاب البدء و التاريخ ، مؤلف مىگويد : « ثم من بعد نستقصيه إن شاء الله فى كتاب استسناه [ ظ : اسسناه ] على هذا النوع و سميناه كتاب العلم و التعليم » به تصور اينكه نسخهء مورد استفاده او تأليف ابو زيد بلخى است ، طبعا اين كتاب را نيز در شمار تأليفات ابو زيد قرار داده است ، و ترديدى ندارم كه حاج خليفه جز همين آغاز ، بقيه بخشهاى كتاب البدء و التاريخ را نخوانده است و گر نه ديگر تأليفات اين مؤلف را نيز به نام ابو زيد مىآورد .