مشرق خويش طلوع خواهد كرد امّا سالها كوتاه‌اند ، سال به مانند ماه و ماه چون هفته و هفته چون روز و روز چون ساعت و بسيارى از ياران پيامبر مترصد طلوع خورشيد از مغرب بوده‌اند ، از جمله حذيفة بن اليمان و بلال و عايشه رضى الله عنهم . خروج دابّة الارض خداى عزّ و جل گويد : « چون سزا شود گفتار بر ايشان ، بيرون آريم ايشان را جنبنده‌اى از زمين كه سخن گويد با ايشان . » ( 27 : 82 ) بسيارى از اهل اخبار گفته‌اند كه منظور از آن دابه ( جنبنده ) اى است داراى پشم و پر و گنداموى [ 1 ] و در او از هر رنگى بتوان يافت و او را چهار دست و پاى است . سرش چون سر گاوبند ( گاو ورزا ) و گوشهايش چون گوش فيل و شاخ آن چون شاخ گوزن و گردنش چون گردن شترمرغ و سينه‌اش چون سينهء شير و دست و پايش چون دست و پاى شتر . عصاى موسى و انگشترى سليمان با اوست . و در آن هنگام نامها به آسمان برشود و هيچ كس را به نام نشناسند و او با عصا چهرهء مؤمن را جلا دهد تا روشن شود و بر بينى كافر مهر نهد و تاريكى و سياهى در آن پديد آيد . و گفته شود : اى مؤمن و اى كافر ! و از عبد الله بن عمر روايت شده است كه گفت : آن همان دابّهء ( جنبندهء ) چيره‌اى است كه تميم دارى از آن خبر داده بود . و از حسن روايت شده است كه گفت : موسى ( ع ) از پروردگار خويش خواهان آن شد كه دابّه را ببيند . سه روز بيرون آمد . و هيچ دانسته نبود كه كدام سوى آن است كه بيرون آمده است . موسى گفت : « پروردگارا بازش گردان ! بازش گردان ! » و گويند كه دابّه در اجنادين [ 2 ] ، در پى حاجيان ، بيرون خواهد آمد . و خداى داناتر است . سيرش در روز است و به شب مىايستد . هر ايستاده و نشسته‌اى آن را مىبيند . و او به مسجد وارد نمىشود . در حالى كه منافقان بدانجا پناه برده‌اند . او مىگويد : « آيا پنداريد كه مسجد شما را از چنگ من نجات خواهد داد ، هرگز ! آن ديروز بود ! » اين ظاهر سخن است و سوگند به جان خودم كه خروج چنين دابّه‌اى و طلوع خورشيد از مغرب ، يا از هر ناحيه‌اى از نواحى آسمان ، بر خداى دشوار نيست ، و از

--> [ 1 ] زغب : گنداموى ، موى مادرزاد ، مقدمة الادب ، و در لهجهء كد كن موى گندا ، پرهاى اوليهء پرندگان به هنگام بيرون آمدن از تخم . [ 2 ] اصل : اجناد و صحيح آن اجنادين است ( به صيغهء جمع و تثنيه هر دو ثبت شده است ) ، محلى است در شام . مراجعه شود به : معجم البلدان ، ج 1 ، ص 103 .