[ در ياد كرد ] خروج مهدى در اين باره روايات مختلف و اخبارى از پيامبر ( ص ) و از على و از ابن عباس و جز ايشان ، روايت شده است . اما در اين روايات جاى بحث است . همچنين ، دربارهء همه چيزهايى كه از وقوع كواين نقل كرده‌اند . جز اينكه ما ، به نقل آنها ، همان گونه كه آمده است ، مىپردازيم . و بهترين چيزى كه در اين باره آمده است خبر ابو بكر بن عيّاش است از عاصم بن ذرّ از عبد الله بن مسعود ( رض ) كه پيامبر ( ص ) گفت : « جهان به پايان نرسد تا آنگاه كه در ميان امّت من مردى پيدا شود از اهل بيت من كه نامش مطابق نام من است . » و در روايتى ديگر آمده است كه : « اگر از عمر جهان يك عصر باقى مانده باشد ، هر آينه خداوند مردى از اهل بيت مرا برانگيخت خواهد كه جهان را پر از عدل كند همان گونه كه پر از ستم گشته است . » و در اين روايت ، عبارت « نامش مطابق نام من است » وجود ندارد . و شيعه را در اين باره شعرهاى بسيار است و اساطيرى دور از ذهن . و در سال سيصد و بيست و پنج ، در شيرجان ، احمد بن محمد بن حجّاج معروف به سجزى ، مرا حديث كرد و گفت كه روايت شديم از محمد بن احمد بن راشد اصفهانى كه گفت روايت كرد مرا يونس بن عبد الله اعلى شافعى كه گفت حديث كرد مرا محمد بن خالد جندى از ابان بن صالح از حسن از انس ( رض ) كه گفت : « كار ، روز به روز ، روى در سختى دارد و جهان روى در ادبار و مردمان روى در بخل و مردم جز بر بدان راست نيايند و مهديى جز عيسى بن مريم نخواهد بود . » آنها كه خبر نخستين را اثبات كرده‌اند ، در آن اختلاف دارند . گروهى گويند او ، على بن ابى طالب ( ع ) است و سخن او را كه گفت : « يافتيد او را هادى و مهدى » بر وى تأويل مىكنند . و گروهى برآنند كه مهدى ، محمد بن ابى جعفر است كه لقب او المهدى است و نامش محمد و از اهل بيت است ، كه در آشكار كردن عدل و زدودن ستم ، هيچ كوتاهى نكرد . گويند به طاوس [ يمانى [ 1 ] ] گفتند : « آيا او - يعنى عمر بن العزيز - مهدى است ؟ » گفت : « نه . او عدل را به كمال نخواهد رسانيد و مهدى به كمال مىرساند . » و شيعه منكر آنند كه مهدى جز از فرزندان على بن ابى طالب ( رض ) باشد . و آنگاه اختلاف دارند ، بعضى گويند : « مهدى ، همان محمد بن حنفيّه است كه نمرده است و باز خواهد گشت تا آنگاه كه با يك عصا همهء عرب را راهبر شود . » و استدلال ايشان اين است كه على در جنگ جمل رايت را به دست او سپرد . و گروهى گويند : مهدى از فرزندان حسين بن على

--> [ 1 ] افزودهء ماست ، منظور طاوس بن كيسان يمانى است ، از محدثين و فقهاى قرن اول ( 33 - 106 ) .