و بيش و كم منقولاتى از آن را در خلال فصول خويش آورده است ، كتاب طبقات ناصرى از تأليفات قرن هفتم ، نوشتهء قاضى منهاج سراج جوزجانى است كه كتاب خويش را در دهلى تأليف كرده است . در اين كتاب از كتاب البدء و التاريخ به نام « تاريخ مقدسى » ياد مىكند و مطالبى از آن مىآورد كه عينا در نسخهء موجود از كتاب البدء و التاريخ ثبت است . دو بار هم به عنوان « به دو و تاريخ » [ 1 ] از آن ياد كرده است . ت - يكى ديگر از منابع فارسى كه از كتاب البدء و التاريخ به عنوان « تاريخ » نقل مىكند كتاب روضة اولى الالباب فى معرفة التواريخ و الانساب ، تأليف فخر الدين بناكتى است كه به عنوان تاريخ بناكتى انتشار يافته است . [ 2 ] اين كتاب از تأليفات فاصلهء قرن هفتم و هشتم است و چنان كه جاى ديگر يادآور شدم حداقل سه مورد به تصريح از كتاب البدء و التاريخ مطلب نقل كرده است يكى در مورد مانى ، به عنوان واضع زندقه در تاريخ [ 3 ] ، و يك بار در مورد سرنوشت فرزندان عباسه و جعفر برمكى كه آنها را در چاه انداختند [ 4 ] ، و يك بار هم در مورد بابك خرم دين كه بيست هزار سوار از زنادقه و بد دينان پيرامون او را گرفتند . [ 5 ] 2 ) در متون عربى : الف - يكى از قديمترين منابع به زبان عربى كه از اين كتاب ، مطلب نقل كرده است ، كتاب غرر اخبار ملوك الفرس ثعالبى است [ 6 ] كه در سال 1900 در پاريس به تصحيح و اهتمام زوتنبرگ انتشار

--> [ 1 ] در يك مورد « به دو و تاريخ » را مصحّح كتاب ، عبد الحى حبيبى « دو تاريخ » خوانده است : « مادر شيث حوّا بود . مقدسى در دو تاريخ خود آورده است كه . . . » ( طبقات ناصرى ، ج 1 ، ص 12 . ) مصحح در حاشيه نوشته است : در اينجا ( قبل از كلمهء مقدسى ) يك كلمه خوانده نمىشود و ظاهر نيست كه مقصد كدام مقدسى است . . . مطهر بن طاهر يا بشارى مقدسى . . . چون كلمهء پريده به مطهر نزديكى دارد شايد مقصد همان مورخ نخستين باشد . در نسخهء چاپ پنجاب : بو نصر مقدسى است ( حاشيهء حبيبى بر همان صفحه ) . [ 2 ] تاريخ بناكتى ، نام اصلى آن روضة اولى الالباب فى معرفة التواريخ و الانساب است ، تأليف فخر الدين داود بن محمد بناكتى ، از تأليفات قرن هفتم يا هشتم ، چاپ دكتر جعفر شعار ، تهران . [ 3 ] همان جا ، ص 52 . [ 4 ] همان جا ، ص 150 . [ 5 ] همان جا ، ص 166 . [ 6 ] تاريخ غرر السير ، المعروف بكتاب غرر اخبار ملوك الفرس و سيرهم ، لابى منصور الثعالبى ، به تصحيح و اهتمام زوتنبرگ ، پاريس ، 1900 ، و تجديد چاپ آن به صورت افست توسط كتابخانهء اسدى در تهران به سال 1963 . در چاپ كتابفروشى اسدى مقدمه‌اى كوتاه از استاد مجتبى مينوى افزوده شده است و در آن مقدمه ، مرحوم مينوى ، در انتساب اين كتاب به ابو منصور ثعالبى نيشابورى ( مؤلف كتابهاى معروف