ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )
71
الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )
زبير نيز برخاست و پس از ستايش پروردگار چنين گفت : خداوند در مورد كار شورا از شما خشنود بود زيرا به واسطهء شورا ، خودخواهى و پيروى از هواى نفس را از خود دور كرديد . ما مشورت كرديم و از اين كه با على بيعت كنيم خشنود هستيم اما در مورد كشته شدن عثمان ، كار او با خداست . او كارهايى را انجام داد كه خداوند حسابرس اوست . مردم برخاستند و نزد على رفتند و به او گفتند : با تو بيعت مىكنيم ، دستت را بگشا ، زيرا ما مىبايد اميرى داشته باشيم و تو سزاوارترين كسى هستى كه مىتوانى امير باشى . على در پاسخ آنان گفت : اين كار بر عهده شما نيست ، انتخاب خليفه بر عهدهء شوراست و كسانى كه در جنگ بدر حاضر بودهاند . آنان كه از اهل شورايند و در جنگ بدر حاضر بودهاند ، هر كسى را كه به اميرى برگزيدند وى خليفه و امير مىشود . على از اين كه با او بيعت كنند خود را كنار كشيد ، مردم نيز على را رها كردند . عدهاى از مردم با يك ديگر چنين سخن مىگفتند : خبر قتل عثمان در سرزمينهاى مختلف پيچيده است در حالى كه هنوز كسى به خلافت برگزيده نشده است . در اين صورت هر كسى مىتواند در گوشهاى قيام كند و در اثر اين قيامها ، فسادهاى مختلفى بر مردم نازل شود . پس به سوى على باز گرديد و او را رها نكنيد مگر اين كه خلافت را بپذيرد . مردم در اثر شنيدن اين سخنان قلبشان آرام گرفت و به سوى على بازگشتند . مالك اشتر به على گفت : دستت را بگشا تا با تو بيعت كنيم و يا اين كه براى بار سوم چشم تو گريان مىشود . اشتر همچنان اين سخنان را تكرار مىكرد و على را از بروز فتنه بيم مىداد . اشتر به على يادآور مىشد كه هيچ كس به پايهء او نيست ، على نيز دستش را گشود ، اشتر و كسانى كه با وى بودند با على بيعت كردند . مردم نزد طلحه آمدند و به او گفتند : بيرون بيا و بيعت كن . طلحه گفت : با چه كسى ؟ گفتند : با على . مردم براى بار دوم از طلحه خواستند تا بيرون بيايد و با على بيعت كند و در حالى كه ريش طلحه را گرفته بودند وى را نزد على آوردند و وى نيز به زبان با على بيعت كرد و از بيعت با دست خوددارى كرد . ابو ثور گويد : در موقعى كه عثمان در محاصره قرار داشت ، من نيز در حالى كه شمشيرى در دست خود داشتم در ميان معركه بودم ، على به من نگاه مىكرد ، نه مرا به كارى امر مىكرد و نه از كارى باز مىداشت . وقتى كه مردم با على بيعت كردند من به دنبال او بيرون رفتم در حالى كه مردم در پيرامون او گرد آمده بودند و با او بيعت