ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )
278
الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )
با خبر شدن عبد العزيز بن مروان از پيروزيهاى موسى موسى بن نصير در نامهاى براى عبد العزيز بن مروان كه در مصر بود وى را از فتوحاتى كه خداوند نصيب كرده بود آگاه گردانيد ، و به اطلاع وى رسانيد كه خمس آن در حدود 30 هزار رأس مىشود . در حالى كه اين مقدار برخاسته از گمان كاتب بود . وقتى كه عبد العزيز نامه را خواند ، كاتب را فرا خواند و گفت : واى بر تو ، اين نامه را بخوان . نويسنده پس از اين كه نامه را خواند گفت : اين گمان كاتب است آن را برگردان . عبد العزيز نامهاى براى موسى فرستاد : نامهء تو را دريافت كردم ، در آن يادآور شدى كه خمس آن به مقدار 30 هزار رأس است . اين عدد را تو زياد كردهاى ، در حالى كه من گمان مىكنم اين گمان كاتب بوده است . از اين پس حقيقت را براى من بنويس ، و از گمان بپرهيز . وقتى كه نامه به سوى عبد العزيز برگردانده شد ، چنين نوشت : اين چنين به من رسيده كه امير گفته است اين تعداد را من زياد كردهام در حالى كه اين سخن برخاسته از گمان كاتب بوده است . امير بايد بداند خمس آن در حدود 60 هزار رأس مىشود . بدون اين كه در آن گمان و وهمى باشد . گويند وقتى كه عبد العزيز نامه را خواند ، سرا پايش را سرور و خوشحالى فرا گرفت . انكار حكومت موسى بن نصير از سوى عبد الملك بن مروان وقتى كه عبد العزيز ، موسى بن نصير را حاكم گردانيد حسان بن نعمان را بر كنار كرد ، چنان كه گذشت ، و خداوند فتوحاتى را براى موسى قرار داد . عبد الملك بن مروان از موضوع آگاه و ناراحت شد و از رأى و نظر عبد العزيز بيزارى جست و تصميم گرفت تا موسى را بر كنار كند امام مصمم شد رأى عبد العزيز را در مورد موسى باطل نگرداند . عبد الملك در نامهاى براى عبد العزيز چنين نوشت : امير المؤمنين از كار تو در مورد بر كنارى حسان و حاكم گردانيدن موسى آگاه شد ، از تو مىخواهد كه موسى را بر كنار كنى ، امير المؤمنين نظر گذشته تو را مورد تأييد قرار مىدهد و هم اكنون خواهان آن است تا بار ديگر حسان را به جاى موسى بگمارى ، در مورد حسان به نيك رفتار كنى زيرا وى پرنده اقبال است . پاسخ عبد العزيز به مروان وقتى نامهء عبد الملك به دست عبد العزيز رسيد وى در نامهاى براى برادرش چنين نوشت :