ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )
150
الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )
بر نگشته است . او امروز بر همان راهى است كه ديروز بوده است . اين جنگ ما را تباه كرده است ، در صورتى زنده مىمانيم كه از جنگ دست بكشيم . سخنان حريث بن جابر حريث بن جابر برخاست و گفت : مردم ، على اگر اين جنگ را رها كند باز هم مرجع و جايگاه بازگشت است . چگونه اين طور نباشد در حالى كه او راهنما و پيشى گيرنده است . به خدا سوگند ، امروز على چيزى از اين قوم را نپذيرفته مگر اين كه ديروز آنان را به آن فرا خواند . اگر على را در اين راه تنها گذاريد ، در اين صورت بر او عيب گرفتهايد و كسى اين چنين نخواهد كرد مگر اين كه به گذشته جاهلى خود برگشته باشد . و اندك اندك به جادهء غرور و خودپسندى رهنمون مىشود . بين ما و كسانى كه به ما زخم زدهاند فقط شمشير حاكم است . سخنان خالد بن معمر خالد بن معمر برخاست و گفت : يا امير المؤمنين ، به خدا سوگند ، ما اين مقام را پشت سر نگذاشتيم تا اين كه ديگرى از ما به او سزاواتر باشد ، ليكن ما مىگوييم ، دوست داشتنىترين كار براى ما آن است كه نياز ما را فراهم كند . اگر نظر ما را جويا باشى مىگوييم رأى آنان را بپذير ، زيرا ما زندگى را در آن چيزى مىبينيم كه اين مردم تو را به سوى آن مىخوانند . اگر نپذيرى باز نظر تو بهترين نظرهاست . سخنان حصين بن منذر حصين بن منذر كه كم سنترين مردم بود برخاست و گفت : مردم ، پايه و اساس اين دين بر تسليم نهاده شده است . آن را با قياس و تمثيل دفع نكنيد و با شبهات خود آن را ويران نسازيد . امروز كسى بر ما فرمانده و سالار است كه بر آنچه مىگويد امين است ، اگر او بگويد نه ما نيز مىگوييم نه ، اگر او بگويد آرى ما نيز مىگوييم آرى . سخنان عثمان بن حنيف عثمان بن حنيف از ياران رسول خدا ( ص ) و كارگزار على بر بصره بود . وى مردم را اين چنين مخاطب قرار داد : نظر خودتان را مورد اتهام قرار دهيد ، ما در حديبيه همراه رسول خدا ( ص ) بوديم ، ما خواهان جنگ بوديم ولى رسول خدا ( ص ) ما را از جنگ بر حذر داشت . مردم شام