الشيخ محمد تقي فلسفي
365
الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع )
امام باقر عليه السّلام قصد مسافرت داشت . پدر گراميش حضرت سجّاد عليه السّلام در ضمن سفارشهاى خود به او فرمود : فرزند عزيز ، از رفاقت و آميزش با احمق بپرهيز و از او دورى كن و از بحث و مذاكره با او اجتناب نما . سپس در بيان مراتب كوتهبينى و نارسائى فكر احمق فرمود : ان تكلّم فضحه حمقه ، و ان سكت قصر به عيّه ، و ان عمل افسد ، و ان استرعى اضاع ، لا علمه من نفسه يغنيه ، و لا علم غيره ينفعه ، و لا يطع ناصحه ، و لا يستريح مقارنه ، تودّ امّه ثكلته ، و امرأته انّها فقدته ، و جاره بعد داره ، و جليسه الوحدة من مجالسته ان كان اصغر من في المجلس اعيى من فوقه ، و ان كان اكبرهم افسد من دونه . « 1 » اگر سخن بگويد حماقت و نادانيش او را رسوا خواهد كرد ، اگر سكوت كند نارسائى و عجزش ظاهر ميگردد ، اگر بكارى دست بزند آن را خراب مىكند ، اگر رازى بوى سپرده شود افشا مينمايد ، نه دانش خودش او را بىنياز مىكند و نه از دانش ديگران بهرهمند ميگردد ، اندرز - گوى خود را اطاعت نميكند ، و رفيق خود را راحت نميگذارد ، مادرش مرگ او را دوست دارد تا در عزايش گريه كند و زنش آرزوى جدائى ويرا در مغز مىپرورد ، همسايهاش تمنّا دارد كه از منزل او دور باشد ، و همنشينش از ترس مجالست با او در تنهائى و سكوت بسر ميبرد ، موقعى كه احمق در مجلس ديگران شركت مىكند اگر حضّار محضر از او بزرگتر باشند همهء آنها را عاجز مىكند و اگر از وى كوچكتر باشند با رفتار و گفتار احمقانهء خود آنان را گمراه مينمايد .
--> ( 1 ) بحار 16 ، قسمت 2 ، صفحهء 53