172 . وجدان [ الوجدان ] وجدان انسانى مميز زشتيها و نيكيها وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها . فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها . « 1 » قسم بجان بشر و قسم بخداوندى كه آن را كامل و موزون آفريد و نيك و بدش را به وى الهام كرد . بشر بفطرت انسانى خود بدون مربّى و معلّم ، اصول اوّليهء خوبيها و بديها را درك مىكند و طبعا مائل است بخوبيها بگرايد و از بديها اجتناب نمايد . اين تشخيص فطرى كه ناشى از هدايت تكوينى خداوند است در قرآن شريف بالهام الهى تعبير شده است . عن ابى عبد اللَّه ( ع ) قال فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها قال بيّن لها ما تأتى و ما تترك . « 2 » امام صادق ( ع ) در تفسير اين آيه فرموده است : خداوند بر بشر آشكار فرموده آن را كه خوبست و بايد عملى كند و آن را كه بد است و بايد ترك نمايد . وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ . « 3 » ما بشر را به خير و شرّش هدايت نموديم .

--> ( 1 ) سورهء 91 آيهء 7 - 8 ( 2 ) كافى جلد 1 صفحهء 163 ( 3 ) سورهء 90 آيهء 10