بَلْ يُرِيدُ الْإِنْسانُ لِيَفْجُرَ أَمامَهُ . « 1 » آدمى براى نيل به تمنياتش مائل است راهى را كه در پيش دارد بگشايد و هيچ مانع دينى و عقلى و قانونى سدّ راهش نشود و سلب آزاديش ننمايد . همهء مردم بطبع اوّلى خود آزادى كامل و بىقيد و شرط ميخواهند و نسبت بمقرراتى كه غرائز را محدود مىكند بىميل و ناراضى هستند . با اين تفاوت كه گروه بسيارى با در نظر گرفتن ضرورت تمدّن و با توجه بجهات عقلى و مصلحتهاى زندگى ، وضع قوانين محدودكننده را در تأمين سعادت بشر ، لازم و مفيد دانسته و اجراء آن را ضرورى و اجتناب ناپذير شناخته‌اند . عن علىّ بن الحسين ( ع ) . . . و كفّ الاذى عنهم و ان تحبّ لهم ما تحبّ لنفسك و تكره لهم ما تكره لنفسك . « 2 » حضرت سجاد عليه السّلام در ضمن حديث حقوق فرموده : حق مردم اينست كه از ايذائشان خوددارى كنى و چيزى را براى آنان دوست بدارى كه براى خود دوست دارى و نخواهى در بارهء آنها چيزى را كه براى خود نميخواهى . اگر مردم عملا از وجدان اخلاقى خود پيروى كنند و تمايلات غريزى خويش را با آن هم آهنگ سازند روابط اجتماعى محكم مىشود ، انسانها نسبت به يكديگر وظيفه‌شناس و مهربان خواهند شد و جوامع بشرى از صفا و صميميت برخوردار ميگردد . با احياء وجدان اخلاقى ملكات پاك انسانى و صفات فاضله همواره در جهان انسان ، زنده و پايدار ميماند و موجبات خوشبختى فرد و جامعه فراهم مىآيد .

--> ( 1 ) سورهء 75 ، آيهء 5 ( 2 ) مكارم الاخلاق ، صفحهء 234