و حماقت ، سرنوشت حتمى و غير قابل تخلف فرزندان باشد قيام انبياء الهى و تعاليم مقدس آسمانى آنان زائد و بىمعنى است و كليهء سازمانهاى تربيتى و اصلاحات اخلاقى جوامع بشر بىفايده و لغو خواهد بود . « رشد و پرورش بدن بر حسب عوامل خارجى براههاى مختلف « متوجه مىشود و خصائص ذاتى فرد را به كار مياندازد و يا عاطل « ميگذارد . بديهى است كه زمينه‌هاى ارثى عميقا تحت تأثير « تربيت و پرورش قرار ميگيرد . » « 1 » عادات تربيتى و تمرينهاى پىگير پرورشى باندازه‌اى قوى و نيرومند است كه ميتواند بر سرشتهاى موروثى غلبه كند و وضع تازه‌اى را بوجود آورد . على ( ع ) ميفرمود : العادة طبع ثان . « 2 » عادت براى مردم معتاد خود طبيعت دومى است كه پديد آمده است . آرزوى مادر قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله : الامل رحمة لامّتى و لو لا امل ما رضعت والدة ولدها و لا غرس غارس شجرا . « 3 » رسول اكرم ( ص ) فرموده است : آرزو براى امّت من رحمت است چه اگر آرزو نمىبود هيچ مادرى فرزند خود را شير نميداد و هيچ باغبانى درختى نمىنشاند .

--> ( 1 ) انسان ناشناخته صفحهء 245 ( 2 ) غرر صفحهء 26 ( 3 ) سفينه « امل » صفحهء 30