اولياء گرامى اسلام در پرورشهاى اخلاقى نسل جوان از روش استدلال استفاده كرده‌اند و مطالب تربيتى را با ذكر دليل ، بفرزندان جوان خود خاطر نشان نموده‌اند . عن ابى جعفر عليه السّلام قال : كان فيما وعظ به لقمان ابنه ان قال يا بنىّ من يشارك الفاجر يتعلّم من طرقه ، من يحبّ المراء يشتم ، و من يدخل مدخل السّوء يتّهم ، و من يقارن قرين السّوء لا يسلم ، و من لا يملك لسانه يندم . « 1 » امام باقر عليه السّلام فرموده است : از اندرزهاى لقمان حكيم بفرزندش اين بود كه فرزند عزيز ، كسى كه با گناهكار شريك شود راه ناپاكى را از وى ياد ميگيرد ، كسى كه مجادله را دوست داشته باشد مورد فحش و دشنام واقع مىشود ، كسى كه در جايگاههاى بدنام قدم بگذارد متّهم خواهد شد ، كسى كه با رفيق بد همگام گردد از فساد اخلاق سالم نميماند ، كسى كه مالك زبان خود نباشد سرانجام پشيمان خواهد گشت . قال علىّ عليه السّلام : استدلّ على ما لم يكن بما قد كان فانّ الامور اشباه و لا تكوننّ ممّن لا تنفعه العظة الّا اذا بالغت في ايلامه فانّ العاقل يتّعظ بالأدب ، و البهائم لا تتّعظ الّا بالضّرب . « 2 » على عليه السّلام بفرزندش حضرت مجتبى فرموده است : براى امور واقع نشده به آنچه واقع شده است استدلال نما و با مطالعه قضاياى تحقّق يافته ، حوادث يافت نشده را پيش‌بينى كن ، زيرا امور جهان ،

--> ( 1 ) بحار 5 ، صفحهء 322 ( 2 ) نهج البلاغهء فيض ، صفحهء 926