على عليه السّلام فرموده است : هر كس از وقايع گذشتگان عبرت بگيرد بينا مىشود ، كسى كه بصيرت و بينائى پيدا كرد مىفهمد ، و آن كس كه فهميد عالم مىشود . قال علىّ عليه السّلام : استدلّ على ما لم يكن بما قد كان فانّ الامور اشباه و لا تكوننّ ممّن لا تنفعه العظة الّا اذا بالغت في ايلامه فانّ العاقل يتّعظ بالأدب ، و البهائم لا تتّعظ الّا بالضّرب . « 1 » على عليه السّلام بفرزندش حضرت مجتبى فرموده است : براى امور واقع نشده به آنچه واقع شده است استدلال نما و با مطالعه قضاياى تحقّق يافته ، حوادث يافت نشده را پيش‌بينى كن ، زيرا امور جهان ، همانند يك ديگرند ، از آن اشخاص نباش كه موعظه سودش ندهد ، مگر توأم با آزار و رنج باشد زيرا انسان عاقل بايد از راه آموزش و فكر ، پند پذيرد ، اين بهائم هستند كه جز با كتك ، فرمان نمىبرند . مربّى عاليقدر بشر و معلّم جهان انسان حضرت على عليه السّلام فرزند گرامى خود حضرت مجتبى عليه السّلام را مخاطب قرار داده و اهميّت تاريخ و فهم عمق و حقيقت تاريخ و طرز تدريس و بهره‌بردارى از تاريخ را در ضمن عبارت كوتاهى بيان فرموده است :

--> ( 1 ) نهج البلاغهء فيض ، صفحهء 926