ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2257
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
* ( 1417 - تولد دكتر خليل خان ثقفى اعلم الدوله تهرانى ) * وى فرزند حاج ميرزا عبد الباقى 47 بن حاج محمد اسماعيل بيك 46 بن آقا بابا بيك 45 بن علينقى بيك 44 بن حسين بيك 43 بن مختار على بيك 42 بن ابراهيم خليل 41 بن محمد جلال الدّين 40 بن جليل 39 بن خليل 38 بن اسماعيل 37 بن ابراهيم 36 بن احمد 35 مختار جلال الدّين بن عبد الحميد 34 ابن عبد المجيد 33 بن مختار على 32 بن محمود 31 كمال الدّين بن اسماعيل 30 بن اسد اللّه 29 بن حسين 28 بن ابراهيم 27 بن حسن 26 بن على 25 بن عبد اللّه 24 بن اسد 23 بن راشد 22 بن احمد 21 بن مختار 20 بن ابو عبيده ثقفى 19 ( ره ) است ، كه پدرش حاج ميرزا عبد الباقى ملقب به اعتضاد الاطباء بوده و در « المآثر : 223 » عنوانى دارد و آنجا درباره وى فرمايد : « در فن طب و تدريس كتب اساتيد سلف و بعضى از علوم عقلانيه مسلم صناديد اساتيد و مدرسين دارالخلافهء تهران مىباشد » ، انتهى . و در « مجله يادگار . س 3 ش 5 : 45 » خلاصهئى از احوال او نوشته ، بحاصل اينكه : او در حدود سال ( 1316 - 1317 ) در كربلا وفات كرده و شاگرد حاج ميرزا سيد اسد اللّه طبيب و او شاگرد حاج ميرزا بابا حكيمباشى نايبالسلطنه و فرزندش محمد شاه بوده ، و حاجى ميرزا عبد الباقى چند كتاب طبى و ادبى را چاپ كرده و بر آنها مقدماتى در احوال مؤلف يا غيره و حواشى مفيدى نوشته ، از آن جمله « قانون » شيخ الرئيس كه « حواشى » مفيده بر آن دارد و « گنجينه معتمدى » يعنى رسائل و اشعار معتمد الدوله نشاط و « ديوان يغما » كه پدرش همت بطبع آن گماشته و وى به خط خود آن را نوشته و مقدمهء آن از پدرش مىباشد ، انتهى . و مرحوم حاج ميرزا عبد الباقى چندين پسر داشته : 1 - صاحب عنوان 2 - عبد الحميد خان متين السلطنه ( 1296 ) 3 - ميرزا جليل خان دبير الدوله مؤيد الحكماء مدير « روزنامه اصلاح » 4 - عبد المجيد خان حاذق الدوله . و بههرحال ، مرحوم اعلم الدوله از مشاهير اطباء اين عصر بود و در برخى از فضائل ديگر نيز تتبع و تحقيقى كامل داشت و نثر را بسيار جذاب و ساده مىنوشت . شرح احوالش در « مجلهء يادگار ، سال و شماره و صفحهء مرقوم » و جزء اول