ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1912

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

را در خدمت آقا على مدرس و ميرزاى جلوه تحصيل كرده ، و چندين كتاب تأليف نموده : اول « ديوان اشعار » كه از آن جمله مرثيه‌اى براى استادش مرحوم جلوه و مرثيه براى حاج شيخ فضل اللّه شهيد ( رضى اللّه عنهما ) مىباشد . دويم كتاب « اندرزنامه » . سيم « قصيده انصافيه » و شرح آن . چهارم كتاب « ايضاح الادب » . پنجم كتاب « ترجمان الجال » در احوال خودش مختصرا در چهار صفحه كه شيخ مهدى الهى قمشه‌اى بر آن حواشى نوشته . ششم كتاب « جواهر البلاغة » در منشآت خودش . هفتم كتاب « مفتاح الخط كوفى » . هشتم « مقدمه اصلاح المنطق » كه ظاهرا از ابن السكيت ( يا ابن قتيبه ) باشد ، چون ما خود آن را نديده‌ايم و اين هر دو نفر كتابى بدين عنوان دارند . نهم كتاب « المخلص » در تذكرهء شعرا . دهم كتاب « نمكدان » . يازدهم كتاب « هزاردستان » در محاضرات ، و در « الذريعة » در مخاطرات نوشته كه ظاهرا اشتباه باشد . و او در شعر تخلص دانش مىنموده ، و ما فهرست اسماء كسانى را كه دانش تخلص مىنموده‌اند در جلد دويم ( سال 1210 ع 155 ص 390 ) ذكر كرديم كه بالغ بر ده نفر مىشدند ، و اين دانش صاحب عنوان را آنجا ننوشتيم كه با وى 11 نفر خواهند شد . و خود هم شاگردانى دارد از آن جمله حاجى محتشم السلطنه اسفنديارى كه در ( 1283 ) بيايد . و پس از مدت هشتاد و دو سال قمرى عمر در سنه 1350 هزار و سيصد و پنجاه وفات كرده ، چنان‌كه در « مجله يادگار : س 1 ش 8 ص 79 » نوشته . و از او فرزندى مانده بنام ميرزا مجد الدّين نصيرى امينى . و در « س 5 ش 4 و 5 ص 84 » فرمايد كه وى نزد ميرزاى جلوه نيز درس خوانده و در عهد مظفر الدّين شاه بتعليم چند نفر از شاهزادگان منصوب بود و سپس در زمان محمد على شاه معلم احمد شاه گرديد ، و وفاتش را در 6 شعبان 1354 نوشته « 1 » .

--> ( 1 ) اين سهو القلم مرحوم معلم است ، زيرا عين عبارت مجله چنين است : « وى در روز چهارشنبه 24 آذرماه 1310 شمسى مطابق ششم شعبان هزار و سيصد و پنجاه هجرى قمرى در طهران وفات يافت » الخ . و ناگفته نماند كه در اين اواخر بهمت والاى دو نفر فرزندان فاضل و ارجمند مرحوم ميرزا مجد الدّين نصيرى امينى جنابان دكتر صدر الدّين نصيرى و حاج ميرزا فخر الدّين نصيرى امينى « دامت افاضاتهما » چند جلد از آثار مهم نياى گراميشان صاحب ترجمه بطبع رسيده و از جمله آنها كتاب « خلافت و ولايت در اسلام » است كه در مقدمه آن شرح حال و آثار مؤلف بتفصيل ذكر شده و در ( ص ه ) وفاتش را در ( روز پنج‌شنبه ششم شعبان ) و مدفنش را در جنب مزار شيخ صدوق ( ره ) در ابن بابويه شهر رى نوشته . لكن مطابق تقاويم آن سال ششم ماه شعبان چهارشنبه بوده است . شايد وفات در چهارشنبه و دفن روز پنجشنبه واقع شده . م .