ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2205
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
سلطانآباد ناحيه عراق عجم ( كه در 1247 ج 4 ش 714 گذشت ) بود . و همانا محمد جعفر پدر وى در سنه 1292 وفات كرده ، و خود او از اجلهء فضلاء عصر و اعاظم اهل علم و ادب در اين زمان بود . شرح احوالش در كتاب « كرجنامه : 286 » و « روزنامهء اطلاعات . ش 6527 صادره در 14 صفر 1367 » نوشته ، و حاصل آن با برخى از تصرفات ديگر اين مىشود كه : وى در چهارشنبه بيست و يكم ماه ذى القعدة الحرام اين سال - مطابق ( . . . ) ثورماه برجى - در سلطانآباد متولد شده ، و در « كرجنامه » در 1281 نوشته . و بههرحال ، وى پس از رسيدن بسن بلوغ عشقى مفرط بعلوم فلكى بهم رسانيد و در نزد استادى كه نام آن را بتوان برد درس نخوانده ، بلكه در اثر توجه و پشتكار و هوش خداداد در اين فن به جائى رسيد كه بدون وسائل جديده علمى و دسترسى برصدخانههاى مجهز دنيا اكتشافاتى در حركات قمر نمود ، و در سير و تحقيق اين عوالم هم دسترسى بعلوم رياضيه عاليه ديگر پيدا كرد و بخصوص هندسيات عالى و بسيارى از علوم عقلى ديگر . و با اين وصف در أخبار و تفسير آيات آيتى غريب بود ، و در تاريخ و سير و رجال قدرتى تمام داشت . و اين فقير در ماه محرم 1352 در تهران كرارا خدمت او رسيدم و آن وقت مدرس علوم عقليه در مدرسه سپهسالار بود ، و چندين كتاب تأليف كرده : اول « تقاويم سنوات عديده » كه هرساله در « سالنامه پارس » نوشته مىشود تا سنه 1384 . دويم « كتابى در زيج » از روى أرصاد جديده « 1 » . و آخر در عصر روز پنجشنبه دوازدهم ماه جارى صفر الخير سنه 1367 هزار و سيصد
--> ( 1 ) از مرحوم ذوالفنون گاه مقالاتى نيز در زمينه علوم فلكى و رياضى در « سالنامه پارس » كه از حدود 1307 ش ببعد مرتبا منتشر مىشد بطبع مير سيد ، از جمله اقتراح مصور سيزدهصفحهئى كه با عنوان « تناسب مكعبات بهندسه مقدماتى ، يكى از مكاشفات آقاى ذوالفنون در علوم رياضى » در سالنامه ( 1317 ش 1357 ق ) چاپ شده و تصوير آتى نيز از ص 14 همان سالنامه مىباشد . و مخفى نماند كه شرح حال جامعى از مرحوم ذوالفنون بنقل شفاهى از خودش در « نقباء البشر : 355 » مذكور است ، طالبان خود مراجعه فرمايند . م .