مطابق 23 مردادماه باستانى - در نجف وفات كرد و در يكى از حجرات صحن مطهر دفن شد ، و . . . هيچ در ايران مجلس ترحيم و تعزيت براى او گرفته نشد « 1 » .

--> - ( دام ظله ) هم خيلى اين اوقات كسالتشان شدت نموده و تا يك درجه تقريبا مايه يأس شده . . . » . و آية اللّه چهارسوقى در پاسخ چنين نوشته‌اند : « از فوت مرحوم آيت‌اللّه نائينى در تاريخ شنبه 26 ج 1 كه در « روزنامه ايران » نوشته بود يك دنيا ملول شدم ، واقعا ثلمه بزرگى رسيد ، با اوضاع حاضره و اين پيش‌آمد ناگوار نيست مگر از ضعف طالع مسلمين » . و مرحوم والد در پاسخ اين نامه كه در ( 26 ج 2 ) تحرير نموده گويد : « فوت مرحوم آية اللّه نائينى در اواسط يوم شنبه بيست و هفتم شهر ماضى كه حقيقة موجب تأسف و تلهف بسيار گرديد و ثلمه بزرگى در عالم ديانت و تحصيل حادث شد » . بالاخره ، از مجموع آنچه گذشت مستفاد مىشود كه فوت آن مرحوم در روز شنبه مسلم است و فقط در اثر اختلاف در رؤيت هلال ماه جمادى الاولى شنبه را بعضى 26 و برخى 27 دانسته‌اند و حتى در تقاويم آن سال نيز اين اختلاف مشهود است ، مرحوم حاج ميرزا احمد منجم‌باشى در « تقويم » خود شنبه را بيست و هفتم و آقاى سيد جلال الدّين طهرانى در « تقويم » خود شنبه را بيست و ششم نوشته‌اند ، « تقويم پارس » نيز 26 دانسته ، و مرحوم معلم بدون توجه به اين اختلاف 26 را نظر بقول دوم جمعه دانسته و لذا آن را مطابق 23 مرداد ذكر كرده است كه البتّه اين هم اشتباه بوده ، و به‌هرحال قول صحيح در فوت آية اللّه نائينى پيش از ظهر روز شنبه 24 مرداد 1315 شمسى هجرى مىباشد كه مطابق 26 ( يا 27 ) جمادى الاولى 1355 بوده است . قدس اللّه تعالى روحه . م . ( 1 ) مرحوم آية اللّه چهارسوقى در نامه يادشده خود پس از ذكر فوت صاحب عنوان چنين نوشته‌اند : « در طهران از قرارى كه در روزنامه يوميه بود فقط روز سه‌شنبه سلخ ( 27 مرداد ) در مسجد شاه مجلس ترحيمى منعقد شده ، شنيدم در قم هم مختصر مجلسى آقاى حاجى شيخ تشكيل داده‌اند ، در اصفهان مطلقا رخصت ندادند ! از قرار مذكور آقاى آقا مير سيد على نجف‌آبادى به زحمت زياد دو ساعت در مدرسه صدر خيلى باختصار فاتحه گرفته‌اند ! . . . » انتهى . و مقصود از آقاى حاجى شيخ مرحوم آية اللّه حاج شيخ عبد الكريم حائرى ( ش 1330 ص 2118 ) است كه آن بزرگوار نيز خود شش‌ماهى بعد وفات يافت ، و بمصداق حقيقى « اذا مات العالم ثلم فى الاسلام ثلمة لا يسدها شيء الى يوم القيمة : بحار 2 : 43 » با از دست رفتن اين -