ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

2153

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

و معروف بواحد العين و أرشد تلامذهء ملا على نورى ( 1246 ج 4 ش 668 ) بوده و تأليفاتى دارد : اول « حاشيه بر كتاب الاسفار الاربعة ( يا حكمت متعاليه ) مرحوم ملا صدرى ( ره ) » . دويم « حاشيه بر كتاب شوارق الالهام در شرح تجريد الكلام محقق طوسى » كه شرح امور عامه و جواهر و أعراض و الهى آن است تأليف ملا عبد الرزاق لاهيجانى . سيم « شرح كتاب العرشيهء ملا صدرا » در حكمت كه نسخه خطى آن در كتابخانه مدرسه صدر موجود است . و در اين سال وفات كرده چنان‌كه در « الذريعة 6 : ش 65 » فرموده . ليكن نسخه‌اى خطى به خط مرحوم حاج ميرزا بديع درب امامى در نزد آقاى سيد محمد على روضاتى است كه در آنجا طورى وى را وصف كرده كه در سنه 1271 و اگر نه در 1272 مسلما وفات كرده بوده ، و ما مأخذ قول « الذريعة » را ندانستيم كجاست « 1 » . و وى غير از ميرزا اسماعيل اعرج است كه در « قصص العلماء : 59 چاپ طهران 1313 » او را ذكر كرده و گويد : هفتاد شاگرد در محكمهء طب او مىنشستند و ميرزا سليمان پدر مؤلف نزد او در طب و او نزد ميرزا سليمان در « شرح تجريد » تدارس نموده‌اند ، انتهى . و نيز غير از ملا اسماعيل عقدائى يزدى است به شرحى كه در ( 1230 ج 3 ش 418 ) گذشت .

--> ( 1 ) اين مطلب را مرحوم مؤلف ( قدس اللّه تعالى روحه ) شخصا از اين جانب شنيده و نام كتاب خطى را هم فراموش نموده و لذا جاى آن را در نسخه اصل باقى گزارده تا بعد بنويسد ، و آن نسخه‌اى از « حاشيه شوارق الالهام » است . و مخفى نماند كه آنچه در متن اين كتاب و جاهاى ديگر راجع بمرحوم آخوند ملا محمد اسماعيل اصفهانى نوشته شده همه ناقص و مبتنى بر حدسيات مىباشد مخصوصا در باب تاريخ فوت او ، و تحقيق نسبة كامل در احوال و آثار و وفات اين حكيم عظيم موكول بمجلدات چاپ نشده « فهرست كتب خطى » نگارش راقم اين سطور است ، و اللّه الموفق . م .