ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2147
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
كه اصل « التحفة » تأليف شاه عبد العزيز دهلوى در رد شيعه اماميه است به فارسى و سيد شهاب الدّين آلوسى كه در ( 1217 ج 3 ش 243 ) گذشت آن را به عربى درآورده و صاحب ترجمه « بيان » 2 را در رد آن نوشته كه در سه جلد بزرگ در سنه 1317 شروع در تأليف آن نموده و در سنه 1318 از آن فارغ شده . و در خلال جنگ بين المللى وى بحمايت دولت عثمانى درآمده داخل مجاهدين گرديد لاجرم پس از احتلال عراق عرب دولت وقت وى را تبعيد و او در ساعت شش و نيمشب سهشنبه 10 ذىالقعده سنه 1341 به سمت حجاز در حركت و بعد از اداء حج از طريق فارس به طرف ايران رهسپار و در هر شهرى از آن جمله اصفهان نهايت احترام براى وى به عمل آمده تا بقم رسيد و آنجا با ميرزاى نائينى و سيد مديسهاى كه هم از نجف به آن شهر مشرف تبعيد شده بودند « 1 » ملاقات نمود ، و سپس بمشهد مقدس رفته در آنجا ساكن و بترويج و تدريس مشغول شد و چندى طول نكشيد كه هم در آنجا پس از مدت شصت و پنج سال و هشت ماه قمرى و بيست و هفت روز عمر ، بعد از غروب روز دوشنبه دوازدهم ماه رمضان المبارك سنه 1343 هزار و سيصد و چهل و سه - مطابق 17 فروردينماه باستانى - بجنان جاويدان انتقال فرمود و نعش وى را با تجليلات شايسته برداشته و در اطاق صفهء برابر در دار الحفاظ در دارالسيادهء مباركه دفن كردند و تا چند ماه در بسيارى از شهرهاى ايران و عراق عرب مجالس تعزيه او بر پا بود . و فرزندش شيخ محمد خالصىزاده در ( 1308 ) بيايد . * ( وفات سلطان عبد المجيد خان عثمانى ) * 17 ذىالحجه . شرح احوال وى در ( 1237 ج 4 ش 531 ) گذشت .
--> ( 1 ) چنان كه عن قريب در شرح حال آية اللّه نائينى ( ش 1366 ) بيايد آن مرحوم و آية اللّه اصفهانى هر دو بعنوان اعتراض از عراق خارج و بقم آمدند نه آنكه تبعيد شده باشند . م .