و از اين مآخذ كلا چنين برآيد كه وى در اين سال - بنص اين مأخذ - از بطن دختر نيك اختر فتحعلى خان ملك‌الشعرا ( چنان‌كه در ص 18 فرموده ) متولد شده ، و پس از تحصيلات لازمه در سنه 1287 بخدمات دولتى در آمد و به سمت منشى مخصوص وزارت خارجه به كار پرداخت ، و در سنه 1293 داروغهء دفتر وزارت خارجه گرديد ، بعد از آن رئيس مجلس اجراء و أحكام آن وزارتخانه ، و در سنه 1299 منشى اول و در سنه 1300 نايب دويم وزارت خارجه شد ، و در خلال اين ايام مأموريت ترجمهء كتاب « وفيات الاعيان » تأليف ابن خلكان را يافت و او شروع بدين كار نموده و اصل كتاب را بر چهار بخش قسمت نموده و از بابت شرح و تفصيلى كه در آن به كار برده هر ربعى را در چند جلد ترجمه كرد چنان‌كه ذكر مىكنيم . و در سنه 1304 ملقب به سپهر ثانى شد و بنيابت اول وزارت خارجه ارتقاء يافت ( در مقدمه آقاى قائم‌مقامى اشتباها اين نيابت را نيز مانند اول نيابت دوم نوشته ) . و پس از چند ماه به خدمت وزارت عدليه در آمد و مستشار الوزاره لقب يافته و مستوفى دويم ديوان گرديد . و بعد از سال 1307 مستوفى اول ديوان شد . و در سنه 1311 وزير دارالشورى گرديد . و خودش در بسيارى از تأليفات دربارهء خويش نوشته : « مستوفى اول ديوان اعلى و وزير تأليفات مجلس شوراى كبرى » . و بالاخره تا بعد از قتل ناصر الدّين شاه هم در خدمات دولتى بوده ليكن بعنوان نگارش و كارهاى علمى ، و پس از پيدايش مشروطيت دست از همه كشيده و فقط به كار تأليف پرداخت . و اينك شرح تأليفات او به ترتيب حروف اوائل اسماء آنها تقريبا : همانا آن مرحوم خود در خاتمهء كتاب احوال حضرت امام زين العابدين ( ع ) صورتى از تأليفات خويش كه تا سنه 1316 تأليف نموده نوشته كه ما آن را با آنچه در مقدمهء قائم - مقامى ( ص 22 ) ذكر كرده با يكديگر ملفق نموده و مىنويسيم و چنين گوئيم كه در مقدمهء مزبوره فرموده كه آثار او قريب نهصد هزار بيت است ، و منظور از بيت سطرهاى به طول سطور مجلدات « ناسخ التواريخ » مىباشد ، انتهى . اول « احوال حضرت امام زين العابدين عليه السلام » در دو جلد ، صد هزار بيت كه 2030 صفحه رحلى بزرگ است و انجام تأليف ج 1 آن سنه 1312 . دويم « احوال حضرت