ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2070
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
و ميرزا على اصغر خان صاحب اين عنوان فرزند آقا محمد ابراهيم امين السلطان است كه در ( 1300 ) بيايد . مرحوم ميرزا على اصغر خان از معاريف رجال ايران و اهل فضل و كمال بود و شعر هم مىگفت . و او در اين سال متولد شده و پس از وفات پدر در سنه 1300 لقب امين السلطان يافت و در 7 رجب سنه 1310 ملقب بصدر اعظم و در 2 شنبه 3 شعبان سنه 1318 ملقب به اتابيك اعظم گرديد . و در 3 شنبه 22 ج 2 سنه 1321 از صدارت عظمى معزول شد . و او « ديوانى در أشعار » دارد و تخلص قدسى مىنمود . و در يكشنبه بيست و دويم ماه رجب الفرد سنه 1325 هزار و سيصد و بيست و پنج - مطابق 9 سنبله ماه برجى - در تهران در جلو خان مجلس شوراى ملى بضرب ششلول عباس آقاى ترك مقتول و در قم در يكى از حجرات صحن پدرش دفن شد . و فرزندانى از او بازماند ، از آن جمله يكى حاجى ميرزا احمد خان اتابيكى مشير اعظم است كه پسر دويم او و در 20 ع 2 سنه 1334 وزير فوائد عامه شد . و قدسى تخلص چند نفر ديگر غير از صاحب عنوان است كه اينك اسماء آنها به ترتيب حروف مضافاليههاى تخلصاتشان اينجا ذكر مىشود « 1 » :
--> ( 1 ) در « فرهنگ سخنوران » جمعا بيست و سه شاعر قدسى تخلص ذكر شده و نخستين آنان « قدسى اتابك » همين صاحب عنوان است و مآخذ او را فقط دو كتاب مدايحنگار « تذكره مجديه » و « انجمن ناصرى » و نيز جلد نهم « الذريعة : 53 » نوشته و گويا به پيروى مأخذ اخير او را « پسر آقا باقر خان آبدار » و وفاتش را در 1327 قيد كرده و در ( ص 65 ) نيز قريب به همين مضمون گفته است . لكن اين هر دو مطلب اشتباه و آنچه در متن نوشته صحيح مىباشد . بامداد نيز در ج 2 « تاريخ رجال ايران » وى را « پسر دوم آقا ابراهيم امين السلطان » و كشته شدنش را در شب يكشنبه 22 ماه رجب 1325 ذكر كرده ، و آقا باقر خان آبدار كه در « ذريعه » گفته ظاهرا مقصود آقا باقر خان سعد السلطنه خالوى صاحب ترجمه باشد كه در سال 1290 طباخ آقا ابراهيم امين السلطان بوده و پس از آن بترقيات مهم نائل آمده و اتفاقا او نيز در 1325 كه حاكم زنجان بوده مضروب و در اثر آن وفات يافته و در مقبرهئى مخصوص از صحن جديد قم به خاك رفت . و در « الذريعة » بجاى على اصغر ابن آقا باقر خان بايد على اصغر ابن ابراهيم خان -