ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

2005

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

مازندرانى نوشته - فرزند محمد تبريزى ، و خود از علماء بزرگ آذربايگان و معلم ناصر الدّين شاه در زمان وليعهدى وى بوده ، و شعر هم مىسروده ، و كتب چندى تأليف فرموده : اول « كتابى در اخلاق » كه آن را در سنه 1255 بأمر محمد شاه در قصبه طيبه حضرت شاه عبد العظيم ( عليه السلام ) تأليف نموده و سيد ابو القاسم مذكور از او خواهش كرده كه دليلى عقلى بر شعور جميع موجودات بدان ملحق نما ، و وى چنين كرده ، و در شب آدينه 11 ذىالقعده سنه 1255 از تأليف آن فارغ شده . دويم كتاب « الشهاب الثاقب » در رد نواصب ، انجام تأليف آن شب 5 شنبه 12 ج 1 سنه 1268 . و در موقعى كه در تبريز مجلسى تشكيل شد براى مكالمهء با ميرزا على محمد باب و چند نفر از علما در آن بودند يكى هم صاحب عنوان بوده . و او بنص « فهرست كتابخانه رضويه 5 : 285 در پاورقى » در يكشنبه هفدهم ماه محرم الحرام اين سال - مطابق ( . . . ) ميزان ماه برجى - وفات نموده ، چنان‌كه هم در جلد قاجاريهء « ناسخ » و جلد دويم « مرآة البلدان » و جلد سيم « منتظم ناصرى » بدون ماه و روز نيز در اين سال نوشته‌اند ، لكن در متن « فهرست » مذكور در سنه 1270 و در « دانشمندان آذربايجان » و جلد اول « الذريعة » در حدود ( 1270 ) نوشته‌اند . و پس از وى در همان سال نصر اللّه خان قاجار دائى ناصر الدّين شاه نظام العلماء شد . و پس از وى - چنان كه مفهوم از « المآثر : 26 » است ميرزا محمد خان ، و بعد از او ظاهرا ميرزا رفيع تبريزى ( 1326 ) نظام العلماء شده باشد « 1 » .

--> ( 1 ) اين شرح حال طبق نظر مرحوم مؤلف تلفيقى است از آنچه خود در اين سال و هم در سال 1270 مكررا نوشته بود . ان‌شاءالله خطائى در آن نرفته است . م .