ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
مقدمه 8
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
بر سر راه سابق كاروانرو اردستان افتاده . و نام و نژاد اين فقير براين وجه است : محمد على بن زين العابدين بن حسين ابن على اكبر بن محمد بن حسين حبيبآبادى . آباء و اجداد اين فقير تا آنجا كه من اطلاع دارم هيچكدام از اهل علم نبودهاند ، بلكه همه مردمان ديهنشين و بزراعت اشتغال داشتهاند . و اين فقير در ماه محرم الحرام « 1 » اين سال - مطابق سنبله ماه برجى - در قريهء مزبوره متولد شده و در هفتسالگى بمكتب رفتم ، و تا ج 1 سنه 1322 برخى از علوم مقدماتى را خوانده و خطى براى نوشتن ياد گرفتم . سپس چند سالى ترك تحصيل كرده بامور متفرقه پرداختم ، و پس از آن از محرم سنه 1328 باز به تحصيل علوم مشغول شدم لكن نه مرتبا و در مدرسه بلكه از اشخاص متفرقه و در اوقات مختلفه ، و علوم متنوعه را كيفما اتفق ياد مىگرفتم ، و بعبارت اخرى : به علت موانعى كه در كارم بود هيچوقت در مدارس قديمه و جديده بدرس اساتيد و بزرگان نرفتم ، بلكه خود بمطالعه كتب پرداخته و مشكلاتى كه داشتم از اهل آن مىپرسيدم . و بدينطريق بسيارى از علوم مقدمات عربى و فنون ادبيه را با شطرى از حساب رياضى قديم و جديد و جبر و مقابله تا درجه سيم و برخى از علوم وفق أعداد و مخصوصا هيئت و نجوم قديم و تقويم رقمى را بمكاتبه از مرحوم آقا ميرزا رجاء زفرهئى ( 1281 ) ياد گرفتم ، و در 5 شنبه 12 ج 1 سنه 1324 زبان بشعر گفتن گشوده نخست تخلص خود را مستعصم و سپس
--> ( 1 ) تاريخ تولد خودم را اين فقير در هيچ جا تاكنون نديدهام ، لكن بقراين كثيرهء قويه و مسموع از مرحومهء والدهام سه روز پيش از پائيز اين سال بود ، و اين فقير از بابت جهل به آخر سنبله ، در بسيارى از مواضع ، سالها است كه مانند متن در اواخر محرم مىدانسته و مطلق محرم مىنوشتهام ، تا تحقيقا معلوم شد كه آخر سنبله اين سال 2 شنبه 7 صفر بوده و بنابراين تولد در شنبه 5 صفر خواهد بود . اما از اينكه شايد قول والده يكى دو روز پس و پيش باشد بايد گفت اوائل صفر يا محققتر : اواخر محرم يا اوائل صفر كه على التحقيق از آنها خارج نخواهد بود . منه .