ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1096

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

متولد شده ، و پس از گذرانيدن مراتب كودكى به تحصيل علم فقه و اصول مشغول شده تا در اندك مدتى بدرجهء اجتهاد نائل گرديد ، و در دوازده‌سالگى - چنان كه در « الذريعة 3 : 141 » فرموده كتاب « البلاغ المبين » را تأليف كرده و چون آن به نظر مرحوم سيد حجة الاسلام حاج سيد محمد باقر رسيد شهادت باجتهاد او داد و دختر خود را بوى تزويج نمود ، انتهى . و از آن روز باز وى بكلمهء آقا مجتهد معروف و ملقب گرديد . و او تأليفاتى نظما و نثرا دارد : اول كتاب « احياء التقوى » در شرح كتاب « الدروس الشرعية » در فقه اماميه تأليف مرحوم شهيد اول ( اعلى اللّه مقامه ) كه تمام نشده . دويم « ارجوزه در وقف » كه در « الذريعة 1 : 505 » ذكر شده . سيم كتاب « البلاغ المبين » در احكام صبيان و مجانين كه ذكر شد . چهارم « ديوان شعر فارسى » كه در آن تخلص عارف نموده . و قريب سى نفر از كسانى كه شعر مىگفته‌اند تخلص عارف داشته‌اند . پنجم كتاب « العلائم » در شرح كتاب المراسم ( يعنى كتاب « المراسم العلوية و الاحكام النبوية » تأليف سلار بن عبد العزيز ديلمى در فقه ) كه تمام نشده . ششم كتاب « فرائد الفوائد » در اصول فقه . هفتم « منظومه‌ئى الفيه » در نحو كه تمام نشده . هشتم كتاب « نفائس الفرائد » در مختصر فرائد مرقوم خودش . و او با مدت عمر كم تدريس هم مىنموده ، و چندين نفر از أعلام از مجلس درس او برخاسته‌اند ، و اينك اين بيت از او بنقل از ملحقات « تذكرة القبور : 79 » اينجا نوشته مىشود : رازى كه نه گفتند و نيش نام نهادند * نى دم زد از آن راز و نيش نام نهادند ! و نيز آقاى مجد العلماء ( 1326 ) اين اشعار را از او نقل مىكرد : محتسب مستان ز مستان جام مى * تازه مستان از زمستان رسته‌اند شيخ را از پارسائى چاره نيست * چون در ميخانه بر وى بسته‌اند باستشارهء مستان گسسته‌ام تسبيح * كجا است خوشهء تا كى كه استخاره كنم ! و بالاخره مرحوم آقا مجتهد در شب پنج‌شنبه هيجدهم ماه ذى الحجة الحرام ( عيد غدير ) سنه هزار و دويست و هفتاد و چهار - مطابق ( . . . ) اسد ماه برجى - در اصفهان مسموما