ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1057

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

در ترجمهء علامه مامقانى » بشرح هرچه تمام‌تر نوشته . و هم در « نقباء البشر : 409 عنوان 819 » او را ترجمه نموده ، و در « الذريعة » مجلدات عديده نيز نزد ذكر تأليفات وى او را ذكر فرموده ، و از آنها همه بر روى هم با ملاحظه برخى از مواضع ديگر چنين برآيد كه وى در روز يك‌شنبه بيست و دويم ماه شعبان المعظم اين سال - مطابق ( . . . ) ثور ماه برجى - در مامقان متولد شده و در همان سال پدرش وى را با خود بكربلا برد و او همى در آن زمين برين ماند تا پدرش در طاعون 1246 وفات كرد ، پس او در تحت تربيت مرحوم شيخ محمد حسين اصفهانى صاحب « فصول » كه وصى پدرش بود درآمد تا اينكه او هم در ( 1254 ) وفات كرد و در اين هنگام وى بدروس مقدماتى مىپرداخت ، پس مهاجرت بنجف اشرف نمود و در مدرسه صحن مبارك كه در آن اوقات اهميتى داشت در حجره‌اى منزل نمود و أعلام و افاضل همى دور او را گرفتند تا در سنه 1258 زوار مامقانى كه بعراق آمده بودند او را با خود بمامقان بردند ، و وى چندى در مامقان و تبريز و شيشه و نخجوان و گنجه بسر برد . و در سنه 1270 بنجف برگشت و بمجالس دروس شيخ انصارى و حاجى سيد حسين ترك در اصول و هم در مجالس شيخ راضى نجفى و شيخ مهدى آل كاشف الغطاء در فقه و حاج ملا على خليلى در رجال درآمد ، و تقريرات رجاليهء اين استاد اخير را در كراريسى تحرير نمود ، و بااين‌همه در زهد و تقوى مقامى سامى داشت چنان كه پس از وفات ميرزاى شيرازى كه مرجعيتى عظيم بهم رسانيد هيچ تغييرى در حالش پيدا نشده و در خوردنى و نوشيدنى و پوشيدنى بأقل كفايت رفتار مىكرد و در حقيقت مقام نيابت امام ( عليه السلام ) را دارا بود ، و اگر كسى مقام اعلميتش را نادرا انكار كند مقام اورعيتش مورد انكار هيچ‌كس نتواند بود ، و در موقعى كه هنوز برق در طرق و شوارع نجف نبود و در شب‌ها در جلو بزرگان فنر مىكشيدند وى از غايت رعايت متابعت سلف صالح راضى بكشيدن آن در پيش رويش نبود ، و او را تأليفات چندى است : اول كتاب « بشرى الوصول ، بعلم اصول » در اصول فقه هشت جلد بدين تفصيل : ( 1 ) در تعارض عرف و لغت تا اوائل نواهى . ( 2 ) در نهى از ضد تا آخر اجتماع امر و نهى . ( 3 ) از نهى در عبادات تا بناء عام ، انجام تأليف آن سنه 1276 . ( 4 ) از بناء عام بر خاص تا آخر شهرت ، انجام تأليف آن در نجف روز 1 شنبه 12 ع 2 سنه 1277 . ( 5 ) در قطع و ظن ، انجام آن سنه 1278 . ( 6 ) در اصل برائت ، انجام آن سنه 1280 . ( 7 ) در استصحاب ، انجام 14 رجب 1281 .