ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

1124

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

خواند ، و بعد از مدتى بتبريز باز آمد و مورد توجه عموم واقع گرديد ، و چنان كه در « مرآة البلدان ، ج 3 » نوشته در أواسط ذىالحجه سنه 1282 شيخ الاسلام شد ، و البتّه آن بعد از وفات برادرش ميرزا شفيع بوده ؛ و بعد از آن رياستى مهم برايش فراهم گرديد كه در « المآثر : 160 س 1 » عنوانى برايش قرار داده ، و در علوم و فنون عديده تبحرى تمام بهم رسانيد ، و در حل غوامض مسائل علمى از نوادر بشمار آمد و چندين جلد كتاب تأليف كرد : اول كتاب « ابداء البداء » در حقيقت قدر و قضا و تحقيق مسئله بداء . دويم كتاب « تمييز الصحيح من الجريح » در تعادل و تراجيح . سيم كتاب « حقايق القوانين » در حاشيه و شرح بر « قوانين » ميرزاى قمى . چهارم « حواشى بر مجمع البحرين » طريحى . پنجم كتاب « دكة القضاء » در شهادت و قضاء فقط از مسائل فقه . در « الذريعة 8 : 235 » بعد از ذكر اين كتاب فرمايد : دكة القضاء نام كرسى قضاوت است و هم نام دكهء معروفه‌اى است در مسجد كوفه كه گويند حضرت امير المؤمنين براى قضاوت بر آن مىنشسته ، انتهى . ششم « رساله در درايت » كه در آخر آن شطرى درباره « تفسير عسكرى » و « فقه الرضا » ( ع ) دارد . هفتم « رساله در عدم حجيت اصول مثبته » . هشتم رساله « مشتقات » . نهم رساله « الوقيه » در مسئله تقيه . دهم كتاب « عجب العاجب » در مسئله اجرت بر واجب . يازدهم كتاب « غاية الآملين » در حل لغات مشكله آيات و أخبار مانند « نهايه » ابن اثير و « مجمع البحرين » و غيره به ترتيب حروف تهجى در چند جلد كه در « شجره‌نامهء سادت وهابىها : 43 » فرمايد كه فقط دو جلد از آن در أبواب ألف از مسوده در آمده ، و همانا وى از نخست نام آن را « مواقع النجوم » نهاده و بعد تغيير داده و بدين نام ناميده ، و از جلائل كتب بشمار آيد ، انتهى . دوازدهم كتاب « كاشفة الكشاف » در حاشيه بر « كشاف » زمخشرى . سيزدهم كتاب « مسائل الدعاء » در جواب سؤال از تنافى دعاء با قضاء كه سيد ابو الفضل