ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

665

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

و به‌هرحال ، قاسمعلى شاه 40 فرزندانى داشته ، يكى : سيد محمد صادق 41 كه بناء بمسطورات « طرائق الحقائق 3 : 85 » در زمرهء مخلصين و حوزه مشتاقين مشتاق‌علىشاه ( 1206 عنوان 118 ) بوده ، و ديگر : ميرزا ابو الحسن عليشاه 41 كه در عمود اين نسب و در سنه 1170 حاكم كرمان شد ، و بنا بمسطورات كتاب « مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى : 11 ستون 2 » كارش به جائى رسيد كه افراد اسماعيلى از نواحى هند و غيره بديدار او مىآمدند ، و بعد از فوت كريم خان زند بر قلمرو حكومت خود تسلطى تمام يافت ، انتهى . فرزندش شاه خليل اللّه 42 به سيد كهكى معروف و بعنوان جانشينى پدر خود رياستى مهم در مذهب اسماعيليه داشته ، و در أثر همين رياست مذهبى در سنه 1232 در يزد بقتل رسيده ، و چندين فرزند از وى بازمانده ، يكى : محمد تقى خان 43 كه فرزندش ميرزا سيد حسين خان 44 را در « طرائق 3 : 189 » جزو مشرفين خدمت رحمتعلى شاه نوشته ، و ديگر : سردار ابو الحسن خان 43 و سردار محمد باقر خان 43 كه عن‌قريب نامى از آن‌ها برده مىشود . و فرزند ارشد و اشهر و مهتر و مهم‌تر او سيد محمد حسن خان 43 صاحب اين عنوان است كه ملقب به عطا شاه و معروف به آقا خان محلاتى است « 1 » ، و اين آقا خان از مشاهير رجال عصر خويش و مردى سياسى و مآل‌انديش بوده ، و در رياست مذهب اسماعيليه شهرت و اهميتى بسزا بهم رسانيده ، بلكه بنا بمسطورات « طرائق الحقائق 3 : 117 » هم از صوفيه بوده و ارادت خدمت حسينعلى شاه و خود لقب حسنعلى شاه داشته ، انتهى . آقا خان بتقويت دولت انگليس در بمبئى و ساير ولايات هند مقامى مهم احراز نموده ، و كتابى در أحوال خود بنام « عبرت افزا » تأليف فرموده كه تاكنون نسخهء آن به نظر ما نرسيده ، ليكن در كتاب « امير كبير 1 : 260 - 271 چاپ 2 » شطرى از احوال او را از آن نقل كرده ، و نيز در كتاب « فرهنگنامهء پارسى 1 : 203 » احوال او را عنوان نموده و آنجا نسبش را به‌طورىكه ذكر كرديم با اندك اختلافى باسمعيليهء قهستان و از آنها باسمعيليهء مصر و از آنها به حضرت صادق ( عليه السلام ) رسانيده ، ليكن چنان‌كه اشاره شد صحت نسب اسماعيليه مصر به حضرت صادق ( عليه السلام ) متنازع فيه است ، و همچنين اسماعيليه

--> ( 1 ) براى تكميل ترجمه آقا خان ، رجوع شود به « الذريعة : 15 شماره 1407 » .