ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
910
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
فامورى بوده كه در ( 1303 ) بيايد . و دختر ديگرى كه زوجه شاگردش آقا محمد اسماعيل بن آقا محمد على بهبهانى بوده ؛ چنان كه در « الذريعة 2 : ش 782 » فرموده . و اينكه زوجهء او دختردائى و استادش آقا محمد باقر بوده نص چندين كتاب است ، از آن جمله « تذكرة الانساب : 104 » و « روضات : 414 » ، ليكن هم در تذكرهء مذكور ( ص 104 و 105 ) زوجهء ديگرى نيز برايش نوشته كه وى دختر ملا يعقوب نهاوندى و مادر او دختر ميرزا محمد تقى نجفآبادى و مادر او دختر ملا نور الدّين بن ملا محمد صالح مازندرانى و مادر او آمنه بيگم دختر ملا محمد تقى مجلسى بوده . و اين آقا سيد على صاحب عنوان بملاحظهء شرح كبير مذكور او بر « نافع » معروف به صاحب شرح كبير است . و دو نفر ديگر از أعيان علماء شيعه كه نيز نامشان سيد على بوده با وى اشتراك تقريبى در لقب و شهرت دارند كه آنها را سيد على كبير مىگويند و هر دو از سادات حسينى مىباشند . يكى مير سيد على كبير كربلائى كه در ( 1207 ) گذشت . و ديگرى مير سيد على مرعشى كه در ( 1209 ) گذشت . و اين مير سيد على صاحب عنوان ( چنان كه ديدى ) از سادات طباطبائى و حسنى مىباشد ، و تاريخ وفات وى بهطورىكه نوشته شد به ماه و سال نص « نجوم السماء » تأليف ملا محمد على كشميرى است ، و بدون تعيين ماه بلكه فقط سال مذكور مرقوم در بسيارى از كتب ديگر است ، و در « روضات چاپ 1 : 415 » فى حدود احدى و مائتين بعد الالف نوشته ، و ما مىگوئيم كه اولا خود ظاهر است كه لفظ ثلاثين از اين عبارت افتاده زيراكه وى در سال 1216 در وقعهء وهابيه بنص « روضات » زنده و كرامتى در اختفاء وى از أنظار آنها آنجا از او نقل كرده و گذشت ، و در ترجمهء ميرزاى قمى ( ص 519 س 10 و 11 ) در ضمن اقوالى كه در وفات او آورده نوشته كه گفتهاند : او در سنه احدى و ثلاثين و مائتين بعد الالف سال وفات صاحب « رياض » بعينها وفات نموده ، چنان كه نظير آن در وفات دو شاعر متخاصم در حياتشان فرزدق و جرير رخ داده ، بلكه نظير اين توافق در وفات دو نفر متباغض متخاصم بسيار واقع شده . و نظير اين سخن را در ترجمهء جرير ( ص 160 ) نوشته از اينكه : كم مىشود كه يكى از دو نفر ضد يا صديق بميرد الا اينكه ديگرى در پى او مىرود . و هم در ترجمهء فرزدق ( ص 522 ) نوشته كه چون فرزدق وفات كرد جرير گريه نمود پس به او گفتند كه بر موت مردى مىگريى