ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
817
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
و هم اين اشعار از سيد محمد بن محمد جواد موسوى « 1 » بر روى قبر نقر شده : قد طار من غرف الروضات طائرها * نحو الجنان و أبقى من مآثره يا قبره كيف احتملت ( استترت . خ ) محاسنه * أم كيف واريت شطرا من مفاخره قال المورخ فى تاريخ رحلته : * تعطل العلم من فقدان باقره 1313 و مرحوم حاجى ميرزا فتح اللّه ميرزا كوچك اين ابيات را در مرثيه او سروده ، چنان كه در « احسن الوديعه » فرموده ، و اشعار در آنجا درست چاپ نشده و ما صحيح آن را از آقاى سيد محمد على روضاتى گرفتيم ، بدين نهج : سلام اللّه ما مر الزمان * على من صار مدعوا فهاجر پيام ارجعى از حق چو بشنيد * اجابت كرد و ره پيمود از سر همانا حجت اسلاميان بود * كه بود اسلام را مصداق مظهر جهان علم را تابنده خورشيد * سماء حلم را رخشنده اختر سمى باقر و فرزند موسى * معين مذهب و آيين جعفر سليمان بود در ملك فقاهت * ولى با زهد سلمان صدق بوذر اصول فقه و تفسير و رجالش * نموده پر جهان را جمله يكسر بسوى روضه رضوان خراميد * چو برخوردار شد از وصل داور ز عالم صاحب روضات چون رفت * بتاريخش دعا گوئيم خوشتر : جزاه اللّه من روض الجنان * در اين مصرع بود مقصود مضمر 1313 و هم در مرثيه و تاريخ او گفتهاند ( چنان كه در حاشيه ص 27 « روضات » چاپ 2 ) نوشته :
--> ( 1 ) نام سراينده اشعار در روى سنگ قبر نوشته نشده است و تنها بيت اول و آخر آنجا نقر شده ، و مأخذ كلام جناب معلم معلوم نشد ، لكن مرحوم آية اللّه آقاى حاج ميرزا سيد حسن چهارسوقى ( 1294 ) در حاشيهء نسخهء « احسن الوديعه 1 : 139 » و هم در ظهر نسخهاى خطى « از شرح اللمعة » به خط خود نوشتهاند كه اين دو بيت عربى از مرحوم حاج ميرزا فتح اللّه ميرزا كوچك است . پس آنچه در كتاب « زندگانى آية اللّه چهارسوقى : 84 » نوشته شده كه قائل آن حاج ميرزا فتح اللّه افسر و در غلطنامه به جلالى تصحيح شده ، هر دو خطا است . م .