ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

813

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

اول مرحوم ميرزا عطاء اللّه فرزند آن مرحوم كه وى فهرستى بر آن نوشته ، چنان كه در « احسن الوديعه 1 : 137 » در ضمن شاگردان و روات آن جناب فرموده ، ليكن آن بعنوان فهرست نيست بلكه اختصارى از مطالب آن است در جداول عرضيهء معينه . دويم مرحوم آقاى الفت كه در ( 1301 ) بيايد ، و او كتابى بنام « أبواب الروضات » در فهرست آن نوشته بغايت جامع و مفيد كه آينهء سرتاپانماى روضات و همان‌طورى است كه از مثل مرحوم الفت انتظار آن مىرفته ، و آن مشتمل بر چندين باب و هر بابى مشتمل بر نوعى از معنونين در آن است ، انجام تاليف آن روز يك شنبه 23 ماه رمضان سنه 1323 . و هم وى حاشيه‌ئى بر آن نوشته چنان كه در « ابواب الروضات » مرقوم در حاشيهء ( ص 56 ) تصريح بدان نموده « 1 » . سيم اين فقير محمد على معلم حبيب‌آبادى كه كتابى تأليف نموده‌ام بنام « الكلمات الجامعات » در فهرست روضات الجنات ، و ترتيب آن بدين نحو است كه آنچه اسم در آن آمده رجالا و نساء اعم از اينكه در عنوانى مخصوص يا در ضمن عناوين ديگران باشد ، و آنچه هم در ضمن عناوين ديگران باشد اعم از اينكه شرح حالى براى صاحب آن اسم نوشته شده باشد يا فقط همان ذكرى از آن اسم شده باشد ، حتى اينكه اگر كسى به غير از اسم بتعبير ديگرى ذكر شده باشد ، همچون : بعض الفلان ، والد فلان ، ولد فلان ، بنت فلان ، اخت فلان ، و غيره همه نوشته شده ، و در صورت تكرار اسمى يا كنيه يا لقبى ؛ هر اسمى يك‌بار ذكر شده همه با تعيين صفحه ، اگر آن اسم عنوانى مخصوص دارد صفحه عنوان نوشته شده ، و اگر در ضمن ديگران است ، اگر يك‌بار آمده صفحهء همان يك‌بار و اگر مكرر شده هر صفحه‌ئى كه بيشتر ذكر آن اسم در آن شده يا بهتر صاحب آن شناخته مىشود ، چه اسم باشد ، يا كنيه ، يا لقب ؛ در آنجا نوشته شده ، همه به ترتيب حروف « ا . ب . ت . ث » با ملاحظه كلمهء بعد از اسم مربوط بدان ، از نام پدر و غيره برحسب ترتيب معهود معروف تا آخر هر اسمى و تعيين صفحه ، و با ملاحظه آنچه نوشته شد جمعا يازده هزار و سيصد و سى و هفت نام در آن تعيين شد ، بدين تفصيل :

--> ( 1 ) مرحوم حاج شيخ محمد باقر الفت « روضات » را در يك مجلد لطيف ، مختصر نيز نموده كه نسخه آن و نسخهء « مفتاح الروضات » آقا ميرزا عطاء اللّه مرقوم هر دو موجود است . م .