ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
811
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
دويم : مرحوم حاجى نورى ( نور اللّه تعالى روحه الشريف ) كه وى در حدود سال 1315 كه خاتمهء جلد سيم « مستدرك » را مىنوشته مكرر از آن نقل كرده و مطالبى را از آن توضيح و تصحيح نموده و در ضمن ذكر كتاب « فقه الرضا » و قدح و مدح بعضى از اشخاص و بخصوص در ترجمه قطب رازى بكلماتى سخن فرموده . سيم : مرحوم آقا شيخ محمد رضاء مسجد شاهى اصفهانى كه وى در حاشيهء نسخه چاپى خود گاهى اشارهء بمطلبى از آن نموده . چهارم : اين فقير محمد على معلم ، در كتاب « الكلمات العاليات » در حاشيه بر روضات الجنات چيزهائى نوشتهام « 1 » . اما بااينهمه كه گفتيم روز به روز اهميت و شهرت اين كتاب زيادتر شده و مقام خود و مؤلفش در انظار و قلوب فضلاء أبرار بالاتر رفته ، و چندين نفر از بزرگان در مدح و توصيف آن كلماتى نوشتهاند : اول شخص اديب و فاضلى كه نوشتيم در پشت صفحه اول چاپ اول شرحى در تعريف و توصيف و تفصيل و تبيين رجال وارده در آن نوشته . دويم مرحوم حاج سيد محمد حسن خوانسارى كه در ( 1337 ) بيايد ، شرحى در
--> ( 1 ) مخفى نماند كسانى كه پيرامون مطالب « روضات الجنات » قلمفرسائى و تحقيق كردهاند ، يا از آن كتاب بسيار نقل نموده و بمطالب آن استناد جستهاند و همچنين كسانى كه در مدح و تعريف آن سخن گفتهاند بيش از اينهائى است كه در متن ذكر شده ، و مخصوصا نام بزرگانى چون سيد مشايخنا السيد محسن الامين مؤلف « اعيان الشيعة » و شيخنا العلّامة الشيخ آقا بزرگ الطهرانى در هر دو دوره كتابش « الذريعة » و « طبقات اعلام الشيعة » و مرحوم عالم جليل ميرزا محمد على مدرس در كتاب مبسوط « ريحانة الادب » و زركلى صاحب « الاعلام » و كحاله نگارنده « معجم المؤلفين » و سركيس نويسنده « معجم المطبوعات » و برو كلمن مؤلف « تاريخ ادب عربى » بشمار نيامده ، و بطور كلى عموم كسانى كه در شرق و غرب جهان در صدسال اخير پيرامون رجال اسلامى كتاب يا رساله يا مقالهئى نوشتهاند با اين كتاب جليل سروكارى داشتهاند كه احصاء آنان از حوصله مقال خارج است ، و در كتاب « زندگانى آية اللّه چهار - سوقى » و جابهجايى طبع جديد روضات بالخصوص اشارهء به اين امور شده است . م .