ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
36
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
است . بدين شرح : كه از فلكهء چهارسو به طرف دروازهء طهران كه برود ، پس از صد قدم تقريبا از سمت راست ، بكوچهئى مىرسد ، و چند قدم معدودى كه رفت قبرستان سابق جلوى مقبره نمايان ، و قبر مير سيد على در لب جوى آب أول قبرستان واقع و آن را مقدارى از زمين با سنگ برآورده ، و لوحى بر آن موجود ، و ما را چنانكه گفتيم مقارن تحرير بر آن ورود رو نمود ، و آنچه اينجا در أحوال او و تأليفات و غيره نوشتيم مأخوذ از همين « جواهر الكلام » بنقل از آقا نجفى است . * ( 14 - تولد ميرزا حسن مستوفى الممالك آشتيانى ) * آشتيان ، بألف ممدوده و شين معجمه و تاء مثناة فوقيه با ألف ديگر و نون : قصبهئى است تابع شهر سلطانآباد در عراق عجم « 1 » و اين خانوادهء مستوفى الممالك ، چنانكه در كتاب « رجال آذربايجان : 177 » نوشته از نسل حضرت مالك الأشتر رضى اللّه عنه مىباشند . و مقدمة در اينجا بايد بگوئيم كه : شتر ، بفتح شين و سكون تاء بمعنى قطع است . و أشتر بفتح همزه و سكون شين و فتح تاء أفعل وصفى از آن است ، و چون مالك مرقوم لب پائينش شكافته شده بود بدين كلمه ملقب و معروف گرديده . و وى فرزند حارث از قبيلهء نخع و ساكن كوفه و از اجلهء تابعين و أصحاب حضرت أمير المؤمنين عليه السلام بوده ، و در سنهء 38 در شهر قلزم سه منزلى مصر بعسل مسموم كه بكيد و كين معاويه به او خورانيده بودند وفات نموده ، و بهطورىكه در « مجالس المؤمنين 1 : 289 » نوشته جسد او را از آنجا بمدينه آورده و دفن نمودند . و أولاد و أعقاب او در قرون عديده و ولايات بعيده هماره موجود بوده و مىباشند ، و در بعضى از أعصار بعضى از معاريف و رجال از آنها بهم رسيدهاند ، از آن جمله اين خانوادهء مستوفى الممالك مىباشند . و ميرزا حسن صاحب اين عنوان فرزند ميرزا محمد كاظم و برادر كهتر ميرزا محمد - على مايل شاعر آشتيانى است ، و برادر ديگر ايشان ميرزا عبد اللّه خلف است كه در 1254 بيايد . و ما نخست اجمالى از أحوال ميرزا محمد على مذكور را در اينجا مىآوريم و بعد از آن أحوال برادرش ميرزا حسن صاحب عنوان را مىنويسيم ، و چنين گوئيم كه :
--> ( 1 ) سلطانآباد در اين أعصار به أراك مشهور شده است .