ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
مقدمه 52
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
عصرى در معنى ملاباشى ، در مجلس پادشاهان نزديك بمسند ، مكان معينى داشته ، احدى از فضلاء و سادات نزديكتر از ايشان در خدمت پادشاهان نمىنشستند ، و ايشان به غير از استدعاء وظيفه به جهت طالب علمان و مستحقين و رفع تعدى از مظلومين و شفاعت مقصرين و تحقيق مسائل شرعيه و تعليم ادعيه و امور مشروعه ؛ بههيچوجه به كار ديگرى دخل نمىكردند انتهى . 28 - منجمباشى و 29 - منشى الممالك و 30 - مهردار مهر شرف نفاد و 31 - مهردار مهر مهر آثار و 32 - مهردار مهر همايون : در مقرب الخاقان گذشت . 33 - ناظر بيوتات ، مخارج بيوتات خاصهء سلطنتى را كه همهساله وزير بيوتات تعيين مىكرده ناظر بيوتات تصديق و مهر نموده و حوالهء تأديهء آن را بوزير اعظم مىنموده و صاحب اختيار كل سى و سه كارخانه بيوتات معموره بود . 34 - نايب الصدر : در ضمن صدارت گذشت . 35 - نقيب : نقب در لغت بمعنى شكافتن و نقيب بمعنى شكافنده است . و در اصطلاح علماء نسابه ، نقيب كسى است كه متولى امور سادات بوده و أنساب قدماء و مولدين را ضبط كند تا سيد اصلى از داخلى تميز يابد . در مجله مباركه « المرشد سال 4 جزء 4 » شرحى در موضوع نقابت نوشته كه با ملاحظهء مقدمه جلد اول كتاب مستطاب ( جامع - الانساب : 38 ) خلاصهء آن اين مىشود كه : نخستين كسى كه پيشنهاد تأسيس نقابت بر سادات را بدربار خليفه وقت المستعين بالله عباسى نمود ؛ سيد جليل حسين بن احمد بن محمد بن يحيى بن حسين ذى الدمعة ابن حضرت زيد شهيد عليه السلام بود ، و خليفه اين تقاضا را از او پذيرفته و خود وى را بنقابت منصوب نمود ، و از آن زمان باز تاكنون در شهرهاى متعدده ؛ نقباء كثيره منصوب و همى يكى بعد از ديگرى بدين سمت برقرار مىگردد ، بلكه در بسيارى از اعصار و أدوار در عصر واحد ؛ نقباء كثيره معين بوده كه هركدام نقيب شهرى يا قريهاى يا طايفهء ديگرى دون ديگرى ، و غير آنها از خصوصيات بودهاند ، و او كه سمت رياست بر همه آنها داشته ، يا بعضى از آنها را خودش نصب نموده درحالىكه خود منصوب از قبل خليفه وقت يا سلطان عصر بوده ؛ وى را نقيب الممالك يا نقيب النقباء مىگفتهاند ، و اين جريان هم در سلاطين و ممالك شيعه و هم در سنى هر دو معمول و سادات هر دو فرقه آن را مشمول بودهاند . 36 - وزير اعظم - اعتماد الدوله : در « تذكرة الملوك : 5 » فرمايد : عاليجاه وزير اعظم ديوان أعلى و اعتماد الدوله ، عمدهترين أركان دولت ، و قاطبهء امراء درگاه و سرحدات ولايات ، و دادوستد كل ماليات بدون تعليقه و امر عالىجاه معظم اليه ، دادوستدى نمىشود انتهى . مقدمه بهمينجا پايان يافته و اينك شروع در اصل مطلب مىشود