ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
مقدمه 17
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
تاجگذارى رسمى به عمل نياورد و بقاياى زنديه ؛ و بخصوص لطفعلى خان فرزند جعفر خان زند هماره با او در زدوخورد بودند ، بلكه اولاد نادر شاه نيز بر خراسان و اطراف آن تسلط داشتند ، ليكن چون مورخين اين سلسله ؛ آغاز سلطنت آنها را از سال 1193 گرفتهاند ما نيز متابعت نموده و چنان كه گفتيم مبناى سنوات تولد و وفات بزرگانى را كه احوالشان را مىنويسيم بر آن نهاديم ، يعنى كسانى را كه از آن سال ( 1193 ) بعقبتر وفات كرده يا متولد شدهاند در اين كتاب عنوان مىنمائيم ، و البتّه در ضمن بسيارى از عناوين اجمالى از أحوال با ذكر تولد و وفات ديگرانى را كه پيش از آن بودهاند بمناسبت ذكر مىنمائيم . فصل دويم در تنبيه بر بعضى از مطالب اول - طريق آوردن احوال رجال و ترتيب عناوين اين كتاب بر اين وجه است كه : هركس تولد و وفاتش معلوم ، و هر دو در سال 1193 يا عقبتر تا حين تحرير واقع شده ؛ احوالش در سال تولد عنوان و نوشته مىشود ، با اشاره بوقوع وفات در سال آن و حوالهء احوال او بسال تولد . و هركه تولدش قبل از آن و وفاتش در آن سال يا عقبتر باشد در سال وفاتش نوشته خواهد شد ، و اگر كسى تولدش و وفاتش هر دو در آن سال يا عقبتر واقع شده و تولد معلوم نباشد ؛ باز در سال وفات نوشته مىشود ، اما اگر تولد و وفات هر دو در آن سال يا عقبتر باشد و هيچكدام را ما ندانيم ، يا تولد قبل از آن باشد و وفات در آن سال يا عقبتر باشد و باز آن را ندانيم ؛ در ضمن سنوات نوشته نخواهد شد ، و در آخر كتاب در فصلى جدا به ترتيب حروف اوائل أسماء ؛ عنوان و نوشته خواهد شد . و ترتيب واردين مشمولين در يك سال ؛ أعم از وقوع تولد يا وفات هركسى در آن بدين نحو است كه : هرچه روز و ماه آنها معلوم است به ترتيب وقوع نوشته مىشود ، و آنچه معلوم نيست به ترتيب حروف أوائل أسماء آنها مىباشد با مراعات حرف دويم و ما بعدها . و أسماء آباء در صورت اتحاد ، و هكذا نسب و نسبت تا هرجا كه لازم باشد مراعات مىشود ، مانند كتب لغت و رجال و غيره . و شهرت و تخلص شعراء و غيره در صورت معلوم نبودن اسماء ؛ قائممقام آنها مىباشد و كنى و ألقاب و اسماء زنان همه در هر عنوانى به همين طريق است و اسماء مركبه جزء اولشان ملحوظ