( شكم او را بشكافد ، و پس از آن عقيليان يا سدوسيان بدنبالش برخيزند ، و در اين سخنان ) ( از حرف - ر - خوددارى كرده . و بجاى بشار - يا ابن برد ، گفت اين اعمى مكنى بابو ) ( معاذ ؛ و بجاى ضرير اعمى گفت و بجاى اينكه بگويد ؛ از خوى مغيريان يا منصوريان است ، ) ( گفت از خوى - غاليان است - و بجاى ارسلت ، گفت لبعثت - و بجاى - فراشه - گفت - ) ( مضجعه - و بنى عقيل را نام برد چون بشار از دوستداران آنها بوده ، و بنى سدوس را به اين ) ( جهت نام برد ، كه بشار با آنها زندگانى مىكرد . و پرهيز كردن از استعمال حرفى آن هم ) ( چون - ر - كه زياد مورد استعمال است . كاريست بىاندازه دشوار . و اصل ، ابو هاشم عبد اللّه - ) ( بن محمد بن حنفيه را ديده ، و هميشه در مجلس حسن حاضر مىشد ، و براى خاموشى كه ) ( داشت گمان مىكردند كه گنگ است . گردنش باندازهء دراز بود ، كه عمرو بن عبيد آن را عيب ) ( و نقصى براى او دانسته و گفت : كسى كه چنين گردنى دارد چيزى در او نباشد « 1 » ولى همين‌كه ) ( و اصل براعتى پيدا كرده و فضل او آشكار گرديد عمرو گفت ، چه بسا كه فراست بخطا رود . ) ( بلخى گويد : و اصل از مردم مدينه بود ، و در سال هشتاد به دنيا آمده ، و در سال ) ( يك‌صد و سى و يك درگذشت . و اين كتابها از اوست : كتاب المنزلة بين المنزلتين . كتاب الفتيا . كتاب - ) ( التوحيد . و از كتابهاى پيروانش كه شناخته نشده‌اند : كتاب المشرقيين من اصحاب ابى - ) ( حذيفه الى اخوانهم بالمغرب - كه مشتمل بر چندين كتاب است و همچنين ، كتاب السبيل ) ( الى معرفة الحق . كتاب . . . )

--> ( 1 ) تك - اضافه دارد ( و اصل بن عطاء غزال ، گردن خيلى درازى داشت ، كه عمرو بن عبيد آن را پروى عيب گرفته و آن در روزى بود كه و اصل براى مناظره با عمرو آمده بود ، همين‌كه او را ديد پيش از صحبت با وى ، گفت : گردنى مىبينيم كه صاحبش را رستگارى نباشد ، و اصل آن را بشنيد ، و پس از اداء سلام و نشستن ، بعمرو گفت : آيا ندانى كه عيب هنر را گفتن عيب‌جوئى از هنرمند است . زيرا بهم ارتباط دارد . عمرو استرجاعى نموده و گفت اى ابو حذيفه ، ديگر اين گفته را تكرار نخواهم كرد . سپس و اصل بمناظره با او پرداخته و او را مجاب ساخت . و از تأليفات اوست : كتاب اصناف المرجئة . كتاب التوبه . كتاب المنزلة بين المنزلتين . كتاب خطبته التى اخرج منها الراء . كتاب معانى القرآن . كتاب الخطيب فى التوحيد و العدل . كتاب ما جرى بينه و بين عمرو بن عبيد . كتاب السبيل الى معرفة الحق . كتاب فى الدعوة . كتاب طبقات اهل العلم و الجهل . و جز اين‌ها سرگذشت بسيارى دارد . ( ر . ك . ص - 1 تكملة الفهرست چاپ 1348 ) .