از آن كتابى در اين معنا نديده‌ام . كتاب الزنجيين و هم المعاقرون . كتاب ديوان رسائله . كتاب مناقضات الشعراء . كتاب اخبار الاحوص . مروزى نامش جعفر بن احمد مروزى ، كنيه‌اش ابو العباس ، يكى از مؤلفان كتاب ، در ساير علوم بود ، و كتابهايش خواهان بسيارى داشت . و اول كسى است كه در مسالك و ممالك كتابى تأليف كرد ، ولى باتمام نرسانده و در اهواز وفات يافته ، و جنازه او را ببغداد آوردند ، و كتابهايش در سال دويست و هفتاد و چهار در طاق الحرانى « 1 » به فروش رفت . و اين كتابها از اوست : كتاب المسالك و الممالك . كتاب الآداب الكبير . كتاب الآداب الصغير . كتاب تاريخ ( آى ) القرآن لتاييد كتب السلطان . كتاب البلاغة و الخطابه . كتاب الناجم . صولى ابو بكر محمد بن يحيى بن عباس صولى . از اديبان ظريف و علاقمند بجمع‌آورى كتاب بود . در ابتدا آموزگار ، راضى و سپس نديم او گرديد ، و پس از آن ، نديمى مكتفى و مقتدر را نيز در يك‌وقت و زمان داشته و كارهايش روشن‌تر و مشهورتر ، و زمانش نزديك‌تر از آن است كه ما درباره او تحقيقاتى نمائيم . در بازى شطرنج در زمان خود ماهرتر از هركسى بوده و جوانمردى داشت . و تا سال سيصد و سى در قيد حياة بود ، و در بصره در پنهانى وفات يافت ، زيرا درباره على عليه السلام خبرى روايت كرد كه سنى و شيعه در جستجوى او براى كشتنش در آمدند . اين كتابها از اوست : كتاب الاوراق فى اخبار الخلفاء و الشعراء . ناتمام است ، و آنچه از آن بدست آمده ، اخبار تمام خلفاء ، و اشعار فرزندان خلفاء و پدرانشان « 2 » از سفاح تا دوران ابن معتز . اشعار بازماندگان بنى عباس كه نه خليفه و نه از تبار خليفه بودند و اول آن : شعر عبد اللّه بن على ، و آخرش شعر ابو احمد محمد بن احمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن عيسى بن منصور است ، پس از آن ؛ اشعار طالبيان فرزندان حسن و حسين ، و فرزندان عباس بن على ، و فرزندان عمر بن على ، و فرزندان جعفر بن ابو طالب ، و اشعار فرزندان حارث بن عبد المطلب است . و بدنبال اين‌ها اخبار ابن هرمه و منتخبات شعر او ، اخبار سيد حميرى و منتخبات شعر او ، و اخبار احمد بن يوسف و منتخبات شعر او ، ( و اخبار اسحاق بن ابراهيم و منتخبات شعر او ) ، و اخبار سديف و منتخبات شعر او را آورده ،

--> ( 1 ) طاق الحرانى - از محلات بغداد است ( ر . ك . دليل خارطة بغداد ص 88 ) . ( 2 ) ف ( و ايامهم ) جب ( و آبائهم ) .